Nieuws berichten
 vakblad voor antifascisten |
 |
Nieuwsberichten september
Beul van Ommen zette toedracht moord
zelf zwart op wit
Bikker in brief: 9 schoten
Door Eddy van der Ley Algemeen Dagblad 30/09/2003
Oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker geeft in een brief uit 1945 aan familie
toe dat hij verzetsman Jan Houtman met negen kogels om het leven heeft
gebracht. Tegenover justitie in Duitsland houdt hij vol dat hij Houtman
op 17 november 1944 in Hoonhorst met één pistoolschot heeft
gedood.
Ook platteland klaagt over extreemrechts
Friesch Dagblad, 30/09/2003
Leeuwarden - Het Anti Discriminatie Bureau (ADB) in Leeuwarden krijgt
een toenemend aantal meldingen over extreemrechtse jongerengroepen. In
de eerste negen maanden van dit jaar kreeg het ADB twaalf meldingen over
jongeren. In heel 2002 waren dat er zeven.
Advocaten Bikker zien geen nieuw bewijs
Nederlands Dagblad 29/09/2003
HAGEN - De advocaten van de Nederlandse oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker
menen dat het Openbaar Ministerie (OM) geen nieuw bewijs heeft kunnen
vinden tegen hun cliënt.
Kinderlijk eenvoudig uit de Koepel
De Stem, 27-9-2003
Zaterdag 27 september 2003 - Eindelijk staat oorlogsmisdadiger Herbertus
Bikker voor de rechter. Hoe kwam hij eigenlijk aan zijn onverdiende, langdurige
vrijheid? Met zes anderen ontsnapte hij op Tweede Kerstdag 1952 uit de
Bredase Koepelgevangenis.
Het problematische verbod op Lonsdale
en andere 'extreem rechtse' merken
De jacht op codes
Kleding van merken als Lonsdale en Ben Sherman wordt geassocieerd met
extreem rechts. Een aantal scholen hebben daarom het dragen van dergelijke
kleding verboden. Maar rechters hebben hun bedenkingen en antiracisme-bestrijders
wijzen het verbod af. 'Laat Ons Nederlandse Skinheads De Allochtonen Langzaam
Elimineren'.
Haider verliest fors
WENEN - De rechtse Oostenrijkse Vrijheidspartij FPÖ van Jörg
Haider heeft zondag fors verloren bij regionale verkiezingen. De
grote winnaars waren de christen-democratische ÖVP van premier
Schüssel en de sociaal-democratische SPÖ. Dat berichtte het
Oostenrijkse persbureau APA zondagavond.
Dewinter op uitnodiging van Smit
in Rotterdam
26-09-03-De extreem-rechtse Vlaams-Blokleider Filip Dewinter is vrijdag
in Rotterdam.
Het Rotterdamse gemeenteraadslid Michiel Smit van Nieuw Rechts zegt dat
hij Dewinter heeft uitgenodigd.
Bikker doet er het zwijgen toe
Brabants Dagblad, 26.09.2003
HAGEN (ANP) - De Nederlandse oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker heeft
vrijdag geweigerd te reageren op de aanklacht die de officier van justitie
in Hagen hem voorhield. Bikker, oud-bewaker van kamp Erica in Ommen, wordt
beschuldigd van de moord in 1944 op verzetsman Jan Houtman.
Veertig procent homojongeren gediscrimineerd
Brabants Dagblad 25/09/2003
UTRECHT (ANP) - Bijna 40 procent van de homojongeren heeft last van discriminatie
wegens hun geaardheid. Dat is volgens hoofdredacteur Henfling van Expreszo
,,de meest schrikbarende conclusie'' uit een internetenquîte die
het homojongerenblad samen met omroep BNN heeft gehouden.
Op zaterdagavond geweigerd
BN/De Stem 25/09/2003
Donderdag 25 september 2003 - BREDA - "Van maandag tot en met vrijdag
horen we erbij. Op het werk, op de sportclub... Maar op zaterdagavond
worden we geweigerd", zegt Aziz Regui bitter. "Discriminatie
door de horeca?
Wit-Rusland sluit 'joodse' universiteit
Gazet van Antwerpen, 24-9-2003
De enige universiteit in Wit-Rusland waar joodse studies worden gedoceerd
moet de deuren sluiten. De privé-universiteit wordt omgevormd tot
een faculteit van de staatsuniversiteit.
Bikker vrijdag op zitting aanwezig
HAGEN (ANP 24/9) - De Nederlandse oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker is
vrijdag op de zitting in de rechtbank in het Duitse Hagen aanwezig.
Dat heeft zijn advocaat K. Kniffka woensdag gezegd.
Sluimerend conflict verwoest Leefbaar
Rotterdam van binnenuit
Rotterdams Dagblad 22/09/2003
De zoveelste ruzie brak deze week uit in Leefbaar Rotterdam. Raadslid
Joop van Heijgen opende publiekelijk de aanval op fractieleider Ronald
Sørensen. Die moest maar eens aftreden, vond Van Heijgen. Gaat
Leefbaar ten onder aan ordinair gekijf? Nee, er loert een groter gevaar.
Joodse Liga ook actief in Nederland
NRC-Handelsblad 20/09/2003
DEN HAAG, 20 SEPT. De militante Joodse Defensie Liga (JDL) is vanaf morgen
ook in Nederland actief. JDL-Holland demonstreert dan in Den Haag tegen
de Amerikaanse routekaart, het vredesplan voor het Midden-Oosten. De Verenigde
Staten beschouwen de internationaal opererende organisatie als terroristisch.
Legitimatieplicht vanaf veertien jaar
Parool 20/09/2003
DEN HAAG - Iedereen vanaf veertien jaar moet vanaf volgend jaar een identiteitsbewijs
bij zich dragen. Politieagenten en toezichthouders mogen daarnaar vragen
als dat voor de uitvoering van hun taak nodig is. Er komen geen afzonderlijke
controles op het bezit van identiteitsbewijzen.
Nazi-jager wilde Bikker in lijkkist
ontvoeren
Dagblad van het Noorden 19/09/2003
leeuwarden - De Friese journalist en nazi-jager Jack Kooistra heeft eind
jaren negentig met een aantal mensen uit de Joodse gemeenschap een serieus
plan op poten gezet om de in Duitsland wonende Nederlandse oorlogsmisdadiger
Herbertus Bikker te ontvoeren in een lijkkist.
Raadslid Van Heijgen (LR) wil dat Sørensen
aftreedt
'Ik heb geen zin om mijn kritiek binnenskamers te houden'
Rotterdams Dagblad 18/09/2003
Rotterdam - Dat het niet boterde tussen Leefbaar-raadslid Joop van Heijgen
en fractievoorzitter Ronald Sørensen was al langer duidelijk. Zo
steggelden de twee al eerder over de manier waarop de gemeente de jaarrekening
opstelt: volgens Van Heijgen kon dat veel beter. Deze week koos het raadslid
de directe confrontatie door te eisen dat Leefbaar onomwonden voor een
allochtonenstop kiest.
Duitsland zit met groeiend gevaar
extreem-rechts
Woensdag 17 september 2003 - BERLIJN - De recente arrestatie van een groep
neonazi's in München heeft in Duitsland het maatschappelijk debat
over de gevaren van extreem-rechts flink doen oplaaien. Kern van de discussie
zijn vooral de steeds gevaarlijker vormen van geweld die 'de bruinen'
lijken te willen toepassen.
Duitse neonazi's hadden SPD-politicus
in vizier
Reformatorisch Dagblad 16/09/2003
MÜNCHEN (ANP) - Een eerder deze maand opgepakte groep Duitse neonazi's
was van plan een aanslag te plegen op de Beierse SPD-politicus Franz Maget.
Dat heeft de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Schily maandag gezegd.
De verschrikkingen van kamp Erika
Nederlands Dagblad 12/09/2003
BARNEVELD - Kamp Erika in de bossen van Ommen, het strafkamp waar Herbertus
Bikker bewaker was, is voor de gevangenen een verschrikking geweest. Dwangarbeid,
ziektes, ondervoeding, mishandeling en regelrechte moord waren er aan
de orde van de dag.
Een brief uit Buchenwald
TC/Tubantia, 12/09/2003
De brieven van gevangene nummer 275 uit Buchenwald. Hengeloër Roelof
IJspeerd heeft ze allemaal. En nog veel meer post uit de krijgsgevangen-
en concentratiekampen. Een belangrijk deel daarvan is deze dagen te zien
op een tentoonstelling in het Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum.
Proces Bikker betekent gerechtigheid
Nederlands Dagblad 12/09/2003
LEEUWARDEN - ,,Dit is het proces der gerechtigheid'', zegt journalist
Jack Kooistra (73) over de rechtszaak tegen Herbertus Bikker. De rechtbankverslaggever
van het Friesch Dagblad¯, die al veertig jaar op gevluchte oorlogsmisdadigers
jaagt, spoorde Bikker tien jaar geleden op in Duitsland.
Explosievenfanaat is goede bekende politie
Volkskrant, 12/09/2003
Van onze verslaggever Willem Beusekamp
AMSTERDAM - Vuurwerkspecialist René P. (47) uit Amstelveen blijkt
een goede bekende van media en politie. De man die zijn ouderlijke woning
had volgestouwd met gevaarlijke chemicaliën en in een leegstaande
familievilla een wapenarsenaal had verborgen, heeft ooit lezingen over
zijn hobby's gegeven bij de recherche en de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Weinig bekend over jodenvervolging Eindhoven
Boek Phocas Kroon over joodse gemeenschap tijdens de oorlog
Eindhovens Dagblad 09/09/2003
Aan weinig tijdvakken in de Nederlandse geschiedenis is zó veel
tekst gewijd als aan '40-'45, de tijd van de Duitse bezetting. Maar Eindhovenaar
Phocas Kroon wist toch nog een originele invalshoek te vinden voor een
boek.
Italië herinterpreteert oorlogsverleden
Door onze correspondent Bas Mesters
ROME, 9 SEPT.
Gisteren was het 60 jaar geleden dat Italië de kant koos van de geallieerden,
ten koste van de nazi's. Was het verraad of getuigde het van moed?
Leni Riefenstahl (101) overleden
9 september 2003
BERLIJN - De Duitse regisseuse Leni Riefenstahl, beroemd en berucht om
haar nazi-propagandafilm Triumph des Willens, is maandagavond in haar
woonplaats Pöcking in Beieren overleden. Dat zei haar levensgezel
Horst Kettner dinsdag. Ze werd 101.
Na een ferm 'jawohl' zwijgt de beul
van Ommen
Nederlands Dagblad 09/09/2003
HAGEN/DORTMUND - Een ferm Jawohl op de vraag of zijn naam op de dagvaarding
goed was gespeld. Dat was de enige hoorbare bijdrage van Herbertus Bikker
(88), alias de 'Beul van Ommen' op de eerste dag van zijn proces. Bikker
wordt daarop berecht voor de 59 jaar oude moord op verzetsman Jan Houtman.
Oorlogsmisdadiger Bikker bij begin proces
Telegraaf 08/09/2003
HAGEN - De Nederlandse oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker is maandagmorgen
aanwezig bij het begin van het proces tegen hem in het Duitse Hagen. Vorige
week was het nog onduidelijk of de oud-SS'er gezond genoeg zou zijn om
voor de rechtbank zou verschijnen.
PvdA verwijt LR racistische opvattingen
Rotterdams Dagblad 08/09/2003
Cremers: Oplossingen Pastors zijn schijnoplossingen
De PvdA-top in Rotterdam verwijt wethouder M. G. T. Pastors 'in feite
racistisch' te zijn. Het raadslid R. Moti uitte die beschuldiging zaterdagmiddag
tijdens een partijbijeenkomst in het Wereldmuseum, waar werd gediscussieerd
over de samenstelling van de Rotterdamse bevolking. Fractieleider H. P.
L. Cremers zei het met Moti eens te zijn en kondigde aan komende donderdag
in de gemeenteraad van leer te zullen trekken tegen de wethouder.
'Hek rond Rotterdam'
Wethouder Pastors wil van vrije vestiging af
Rotterdams Dagblad 05.09.03
Leefbaar Rotterdam-wethouder M. G. T. Pastors (ruimtelijke ordening) wil
de gemeentegrenzen sluiten voor kansarme allochtonen. Alleen mensen met
een bepaald inkomen en een bepaalde taalkennis mogen zich nog in Rotterdam
vestigen. Ook mogen aspirant-bewoners geen strafblad meer hebben.
Voor honderd mensen dreigt vertrek
De Gelderlander, 03/09/2003
ARNHEM - Tenminste honderd in Arnhem wonende asielzoekers dreigen het
land uitgezet te worden. Het zijn asielzoekers die langer dan vijf jaar
in Nederland verblijven en een tweede aanvraag hebben ingediend voor een
verblijfsvergunning.
Debat over negeren van extreem-rechts
Apeldoornse Courant, 02/09/2003
2 SEPTEMBER 2003 - APELDOORN - Moet extreem-rechts genegeerd worden, of
moet juist de discussie worden aangegaan? Rond die vraag houdt GroenLinks
woensdag 1 oktober een thema-avond.
Beul van Ommen zette toedracht moord zelf zwart
op wit
Bikker in brief: 9 schoten
Door Eddy van der Ley Algemeen Dagblad 30/09/2003
Oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker geeft in een brief uit 1945 aan familie
toe dat hij verzetsman Jan Houtman met negen kogels om het leven heeft
gebracht. Tegenover justitie in Duitsland houdt hij vol dat hij Houtman
op 17 november 1944 in Hoonhorst met één pistoolschot heeft
gedood.
De rechtszaak tegen Bikker in het Duitse Hagen spitst zich toe op de vraag
hoe de beul van Ommen Houtman om het leven bracht. Was er sprake van noodweer,
doodslag of een brute moord? Alleen in dat laatste geval kan de 88-jarige
ex-nazibeul alsnog tot een gevangenisstraf worden veroordeeld. Acht de
rechter het bewijs voor moord niet geleverd, dan gaat Bikker vrijuit omdat
de andere delicten zijn verjaard.
Aanklager U. Maass schermt met twee belangrijke troeven: Bikkers brief
en de getuigenis van Annie Bosch-Klink, die de moord op Houtman heeft
meegemaakt. De boerendochter, die binnenkort voor de rechtbank in Hagen
tegen Bikker getuigt, zag hoe de beul van Ommen de vluchtende verzetsstrijder
met een schot in de rug trof. Vervolgens hoorde ze hoe Bikker nog negen
schoten loste en zei: ,,En nou goed dood.'' Houtman stierf in de drek
tussen de koeien.
Op de zitting van gisteren werden twee verklaringen voorgelezen, die Bikker
kort na de oorlog tegenover justitie in Nederland en Duitsland aflegde.
Daaruit blijkt dat de bewaker van Kamp Erica in Ommen met de gearresteerde
Houtman op zoek is naar de plaats van herkomst van een blik benzine. Na
eerst twee uur doelloos te hebben rondgereden, gaan ze lopend op weg naar
een boerderij in Hoonhorst. Onderweg wil Houtman het machinegeweer van
Bikker afpakken, maar deze kan de aanval afweren.
Bij de boerderij aangekomen, blijkt dat Houtman een willekeurig adres
heeft uitgekozen. De verzetsman vlucht in de richting van de stallen,
waarna Bikker naar eigen zeggen een waarschuwingsschot lost. Houtman houdt
even in, maar zet het opnieuw op een lopen. Bikker probeert hem tussen
de koeien te pakken te krijgen, verklaart hij, maar dat mislukt. Als Houtman
via een kleine deur de stal probeert te bereiken, raakt de SS'er hem in
de rug. De verzetsman overlijdt ter plaatse aan dat ene schot, zegt Bikker
tegen justitie.
In de getypte brief aan zijn broer en schoonzus, gepost op Kamp Erica
in Ommen, geeft hij een andere lezing. In slecht Nederlands schrijft hij:
,,Toen raakte de maat bij mij vol en ging deze Heer uit een ander vaatje
tappen, en was maar besloten om de rest te voet af te leggen. Na een half
uur lopen stond er een woordewisling dat op een gevecht uitliep want de
oudste van de twee wilde mijn wapen uit de hand trekken dat bestond uit
een zwaar machienegeweer, dat ik dan met mijn revolver beantwoorde in
de rug van mijn tegenstander, die de vlucht nam, maar ik kon hem nog negen
schoten na geven, en was dood.'' Ook tegen journalisten zegt Bikker later
dat hij Houtman negen genadeschoten gaf.
Bikkers geschreven relaas sluit aan bij het verhaal van Annie Bosch-Klink,
die het geweersalvo hoorde en de beul van Ommen even later de keuken zag
binnenstormen. Tegen haar vader zou Bikker hebben geschreeuwd: ,,Ik heb
net een onderduiker kapot geschoten, ik schiet jou ook dood.'' Ze schrikt
nogmaals op als ze het lijk moet schoonmaken. ,,Houtmans borst was versplinterd
door kogels uit het machinegeweer van Bikker. Hij is echt afgeslacht.''
Aanklager Maass voert de brief in de rechtszaak aan als bewijsstuk.
Ook platteland klaagt over extreemrechts
Friesch Dagblad, 30/09/2003
Leeuwarden - Het Anti Discriminatie Bureau (ADB) in Leeuwarden krijgt
een toenemend aantal meldingen over extreemrechtse jongerengroepen. In
de eerste negen maanden van dit jaar kreeg het ADB twaalf meldingen over
jongeren. In heel 2002 waren dat er zeven.
Voorheen waren extreemrechtse jongeren vooral actief in de steden. Nu
steekt vreemdelingenhaat ook in de dorpen steeds meer de kop op, zo leidt
het ADB af uit de meldingen. Zo werden allochtone jongeren na school opgewacht
of van een kermis afgejaagd.
Onder de twaalf meldingen waren er drie van scholen die het ADB om advies
vragen over hoe om te gaan met racisme op school. Bepaalde kledingmerken
zijn erg in trek bij extreemrechtse jeugd. Het anti-discriminatiebureau
gaat binnenkort met scholen om tafel om te kijken of er ook iets te doen
is aan deze subtiele uitingen van vreemdelingenhaat.
Advocaten Bikker zien geen nieuw bewijs
Nederlands Dagblad 29/09/2003
HAGEN - De advocaten van de Nederlandse oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker
menen dat het Openbaar Ministerie (OM) geen nieuw bewijs heeft kunnen
vinden tegen hun cliënt.
Ze probeerden maandag voor de rechtbank in Hagen gaten te schieten in
de aanklacht van het OM.
Volgens de raadslieden heeft geen van de getuigen die officier van justitie
U. Maass heeft gesproken, gezien dat Bikker verzetsman Jan Houtman in
november 1944 heeft doodgeschoten. De aanklager reageert woensdag op de
stellingname van de verdediging. Ook geeft de rechtbank dan haar oordeel.
De 88-jarige Bikker staat terecht voor de moord op Houtman. Alleen als
die aanklacht wordt bewezen, kan een veroordeling volgen. Andere vergrijpen
zijn inmiddels verjaard.
De voorzitter van de rechtbank, A. Herkenberg, las maandag de getuigenverklaringen
voor die Bikker in het verleden heeft afgelegd over de dood van Houtman.
De oud-SS'er en bewaker van kamp Erica in Ommen heeft toegegeven de verzetsman
te hebben doodgeschoten op een boerderij in Hoonhorst, maar volgens eigen
zeggen uit zelfverdediging.
De nu 81-jarige A. Bosch-Klink woonde als kind op de boerderij. Zij zou
de schietpartij hebben gezien en wordt later in de zaak Bikker gehoord.
De rechtbank heeft verder een specialist aangewezen die de algemene gezondheidstoestand
van Bikker gaat onderzoeken. Herkenberg gaf echter aan dat het een week
of twee zal duren voordat deze arts zijn onderzoeksresultaten kan toelichten.
De verdachte heeft een zwakke gezondheid. Een aantal artsen en psychologen
heeft op verzoek van de verdediging en de rechtbank al onderzoek bij Bikker
gedaan. Zij kwamen tot de conclusie dat hij zijn rechtszaak kan bijwonen,
hoewel niet langer dan twee uur per keer.
Bikker werd na de oorlog veroordeeld tot de doodstraf, onder meer voor
doodslag op Houtman. Dit vonnis werd later omgezet in levenslang. In 1952
ontsnapte hij met zes anderen uit de koepelgevangenis in Breda. Hij vluchtte
naar Duitsland waar hij het Duits staatsburgerschap kreeg. De rechtszaak
gaat woensdag verder.
Kinderlijk eenvoudig uit de Koepel
De Stem, 27-9-2003
Zaterdag 27 september 2003 - Eindelijk staat oorlogsmisdadiger Herbertus
Bikker voor de rechter. Hoe kwam hij eigenlijk aan zijn onverdiende, langdurige
vrijheid? Met zes anderen ontsnapte hij op Tweede Kerstdag 1952 uit de
Bredase Koepelgevangenis.
Uit de krant van maandag 29 december 1952
Twee ladders, een rubberen slang en een film. Meer hadden de zeven oorlogsmisdadigers
niet nodig. Buiten stonden de vluchtauto's mét chauffeur klaar.
Het ging zo simpel dat de autoriteiten beschaamd de kaken op elkaar hielden.
Tweede Kerstdag 1952. Een vrijdag. Na het avondeten is er in de Bredase
gevangenis een filmvoorstelling. Ein Himmel auf Erde heet de film. In
het donker fluistert een gevangene een bewaker pardoes in het oor dat
er een ontsnappingspoging is. Lichten floepen aan en de koppen worden
geteld door het uitdelen van sigaretten. Voor iedere gevangene een sigaret.
178 sigaretten. Razendsnel delen de nerveuze bewakers het presentje uit.
Zeven sigaretten blijven over...
Het is half negen. Onmiddellijk wordt groot alarm geslagen. De morrende
gevangenen moeten hun cel in.
Zeven cellen blijven akelig leeg. Zeven oorlogsmisdadigers die levenslang
hebben, zijn tussen zeven en acht uur verdwenen en naar later blijkt op
weg naar der Himmel auf Erde die in Duitsland ligt.
Nederland reageert verontwaardigd en geschrokken.
'Zeven gevangenen dank zij georganiseerde hulp ontsnapt', kopt De Stem
groot in de daaropvolgende maandageditie. Wellicht zijn de mannen geholpen
door een wereldwijd vertakte organisatie onder leiding van de Duitse generaal
Ramcke. Hij zou twee in Breda vastzittende Duitse oorlogsmisdadigers willen
bevrijden, maar zette daarmee de poort daardoor open voor de zeven Nederlanders.
Zo ging het verhaal.
De werkelijkheid zag er heel wat simpeler uit.
De zeven baanden zich via het nauwelijks bewaakte stookhok een weg naar
buiten en verdwenen met twee in Amsterdam gehuurde auto's in het duister.
Niet naar België, zoals aanvankelijk gedacht werd. Niet naar de Antwerpse
haven om er aan te monsteren op een schip dat koers zou zetten naar Zuid-Amerika,
'opvanghuis' voor oorlogsmisdadigers. Nee, Duitsland was het beloofde
land.
Duits
De zeven zaten nog niet zo lang in Breda, waar alle zwaargestrafte oorlogsmisdadigers
naar toegebracht werden. De voertaal in de overvolle gevangenis die destijds
bekend stond als 'De Paraplu' was Duits. Gesproken door 63 Duitsers en
115 Nederlanders die met de vijand heulden.
"Ik heb Bikker destijds wel enkele keren gezien", zegt de nu
86-jarige Pauke van der Elshout uit Breda. Hij was werkmeester in de gevangenis.
"Zeg maar: opzichter. De gedetineerden deden het werk. Ik werkte
meestal overdag en heel soms 's avonds. Die Bikker was geen gemakkelijk
manneke, hoor, maar ik heb er nooit mee gesproken. Ik was geen bewaker."
Op de avond van de ontsnapping was Van der Elshout thuis. Volgens de kranten
van toen was hij ziek. "Dat zou goed kunnen, ik kan het me in ieder
geval niet meer herinneren. Toen ik weer ging werken, werd er door de
bewakers niet gesproken over de ontsnapping. Misschien mochten ze dat
wel niet."
Negen bewakers waren er die Tweede Kerstavond. Zij hadden al maanden te
te maken met almaar oplopende spanningen, omdat de zwaargestraften (levenslang)
alle hoop op gratie of strafvermindering hadden opgegeven. De strenge
justitieminister Donker voelde daar niets voor.
Bredanaar Antoine Touseul zag de bui hangen. Hij vertelde later aan een
journalist in Duitsland dat de aanstelling van minister Donker aanleiding
was serieus aan ontsnappen te denken: 'Toen wij in Breda hoorden dat Donker
minister van justitie was geworden, hebben wij tegen elkaar gezegd: Nu
gaat het mis, nu moeten we zorgen dat we hieruit komen. En we hebben ervoor
gezorgd... met succes, zoals u weet.'
Touseul was een uitermate belangrijke schakel in de voorbereiding van
het ontsnappingsplan. Hij was geboren en getogen in Breda. De stad had
totaal geen geheimen voor hem. 'Ik kende precies de situatie buiten de
gevangenis. Als jongen ben ik er duizenden malen langs gelopen...'
Klaas Faber zei daarom tijdens een van de bezoekuren tegen zijn broer,
die banketbakker was in Amsterdam, dat er Tweede Kerstdag vervoer geregeld
moest worden. Toen was al bekend dat er die avond een film gedraaid zou
worden en dat drie van de zeven die wilden ontsnappen, moesten helpen
in het stookhok.
Ze wisten ook dat tijdens de filmvoorstelling alle bewakers in de Koepel
zelf zaten en dat buiten de vrijheid voor het grijpen lag. Onmiddellijk
na het begin van de film zonderden de mannen zich in groepjes af en slopen
naar het stookhok. Daar lagen onder de steenkolen twee ladders en een
rubberen slang klaar.
Van der Elshout: "Die ladders moeten ze uit de timmermanswerkplaats
gehaald hebben. In het stookkot lagen geen ladders. Dat weet ik heel zeker."
Bikker, naar verluidt de sterkste van het stel, forceerde een deur en
een hek. Met behulp van de ladders en de rubberslang klommen ze over de
drieënhalve meter hoge muur.
Via een sloot en kippenhok bereikten ze de voortuin van adjunct-directeur
Soons die pal naast de gevangenis woonde. Op de donkere en stille Nassausingel
stond een auto met chauffeur klaar. Het regende hard. Enkele uren later
stapten ze bij Kleef de grens over.
Signalementen
Pas de volgende middag om 16.00 uur hoorde justitieminister Donker bij
toeval dat er een ontsnapping was. Hij spoedde zich naar Breda en ontdekte
daar een waar foutenfestival. Pas tegen 22.00 uur vrijdagavond (Tweede
Kerstdag) was hoofdinspecteur Vossenaar van de Bredase politie ingelicht.
Die seinde op zijn beurt de officier van justitie W. Bosch in, waarna
het buitenterrein van de gevangenis nog eens goed werd uitgekamd. Te laat
werden andere politiekorpsen op de hoogte gebracht en signalementen van
de ontsnapten verspreid.
De ontsnapten waren ondertussen in Nijmegen op de Groesbeekseweg uitgestapt
en te voet verder gegaan. In het pikkedonker liepen ze langs het Wylermeer
naar de grens en slaagden er kinderlijk eenvoudig in een Nederlandse douanepost
te omzeilen.
Organisatie
De twee auto's, een Chevrolet en een Plymouth, keerden terug naar Amsterdam.
Daar waren ze gehuurd bij het autoverhuurbedrijf Universeel van directeur
P. Wegman, die niets met deze zaak te maken had. Het huren was geregeld
door de Amsterdamse fietsenmaker F. de Jong, die benaderd was door de
broer van Klaas Faber.
De Jong zat al eerder vast, omdat hij oud-SS'ers die wilden vluchten,
een helpende hand toestak. Hij was lid van de organisatie met de alleszeggende
naam Wij Moeten Helpen. De Jong kwam echter op voorwaarden vrij en pakte
onmiddellijk de draad weer op. Hij bleef oud-SS'ers helpen.
Het geld om de auto's te huren was afkomstig van Klaas Faber, die vanuit
de gevangenis 1800 gulden overmaakte op de rekening van zijn broer. De
Jong trommelde twee maten op en huurde de Amsterdammer F. Castricum als
chauffeur voor een van de wagens. De andere auto bestuurde hij zelf.
De rit ging over Arnhem, waar nog eens twee onberispelijk geklede mannen
instapten. Via Den Bosch reden ze naar Breda. Op het Stationsplein werd
gestopt en Castricum kreeg van De Jong een tientje om te tanken. De Jong
en een van zijn maten verdwenen in de duisternis.
'Toen ze terugkwamen waren de twee mannen die in Arnhem waren ingestapt,
verdwenen. We gingen in het stationskoffiehuis een kop koffie drinken
en daarna reden we naar een parkeerplaats in de buurt van een ziekenhuis
en een kazerne', verklaarde de Amsterdammer Castricum later tijdens een
rechtszaak.
De parkeerplaats was bij het Diaconessenhuis dat toen op de hoek van de
Wilhelminasingel stond, tegenover het oude Sportfondsenbad. De Jong reed
met de andere auto naar de Nassausingel bij de gevangenis om daar de zeven
op te wachten en verder te helpen. Het was een fluitje van een cent.
Even was het spannend toen de patrouillerende Bredase politieman Claassens
bij de gevangenis twee auto's (een van de auto's had niets te maken met
de zaak) zag staan. Claassens sprak De Jong berispend toe: de lichten
deden het niet. 'Weten we. Maar een maat is al naar een reparateur om
het euvel te verhelpen', was het laconieke antwoord van De Jong, die na
zijn arrestatie toegaf dat hij nooit verwacht had dat het zo gemakkelijk
zou gaan.
Fietsenmaker De Jong werd driekwart jaar na de ontsnapping alsnog in de
kraag gevat. Niet veel later werden nog eens drie Amsterdammers, onder
wie chauffeur Castricum en de broer van Klaas Faber, opgepakt.
Ze toonden voor de rechtbank nauwelijks berouw, begrepen al de ophef niet
en kregen uiteindelijk zes maanden gevangenisstraf. Een hogere straf was
tot spijt van de officier van justitie volgens de wet niet mogelijk.
Chauffeur Castricum bleef bij hoog en laag beweren dat hij nergens vanaf
wist. Hem was gezegd dat hij zieken uit Roosendaal moest vervoeren. Waarom
hij in Breda moest wachten, wist hij ook niet.
'Op een gegeven moment kwamen er zeven mannen naar me toe en zeiden dat
ik hen naar Nijmegen moest brengen. Ze waren gekleed in oude militaire
kleren. Ze noemden de naam van De Jong. Ik naar Nijmegen. Daarna reed
ik naar Amsterdam. Even voor het Paleis Soestdijk zag ik plotseling die
andere auto en die heb ik gedwongen te stoppen. Ik vroeg: wat is er allemaal
aan de hand? Ze zeiden alleen: ben je niet aangehouden? Pas de volgende
dag begreep ik wie ik vervoerd had.'
Grens
De zeven hadden weinig moeite om de grens te passeren. Gedekt door slagregens
danste het geluk mee de grens over. Ze meldden zich in Kleef bij de eerste
beste politiepost die ze zagen en vertelden in geuren en kleuren dat ze
Duitsland tijdens de oorlog gediend hadden.
Ze hadden het niet beter kunnen treffen. De dienstdoende agent was een
gewezen SS'er en liet onmiddellijk koffie en kerststol aanrukken. De volgende
dag bracht hij hen naar het kantongerecht, waar rechter Dyckmans geen
zin had in moeilijke toestanden.
Hij liet de zeven tien DM boete betalen wegens illegale grensoverschrijding,
aanvaardde zelfs de aangeboden guldens en liet ze met een gulle lach gaan.
De zeven gingen opgelucht hun weg en verscholen zich later met succes
achter de verkregen Duitse nationaliteit.
Nederland werd die avond niet ingelicht. In de Bredase gevangenis getuigden
zeven sigaretten van een geslaagde ontsnapping.
De zeven
De zeven mannen die Tweede Kerstdag 1952 ontsnapten uit de Bredase gevangenis
waren:
Herbertus Bikker (1915) uit Wijngaarden. Lid WaffenSS en Ordnungspolizei.
Wordt de kampbeul van kamp Erica in Ommen genoemd en heeft erkend de verzetsman
Jan Houtman te hebben doodgeschoten.
Klaas Faber (1922) uit Haarlem. Lid Sicherheitsdienst (SD) in Groningen.
Maakte deel uit van het executiepeloton in kamp Westerbork.
Willem Polak (1915) uit Utrecht. Lid WaffenSS en lid van het Sonderkommando
Feldmeyer dat als represaille voor verzetsdaden zonder pardon onschuldige
Nederlanders doodschoot.
Sander Borgers (1917) uit Nieuw leusden. Lid WaffenSS en lid Sonderkommando
Feldmeyer.
Antoine Touseul (1921) uit Breda. Lid WaffenSS en SD. Mishandelde arrestanten
en zorgde ervoor dat ze doorgestuurd werden naar concentratiekampen waar
velen de dood vonden.
Willem van der Neut (1919) uit Bunnik. Bijnaam: de beul van Amersfoort
waar hij kampbewaker was.
Jacob de Jonge (1922) uit Daalerveen. Werkte in kamp Erica in Ommen. Heeft
na zijn terugkeer in Scheveningse gevangenis straf uitgezeten.
Van de zeven ontsnapten, leven er nog (hoogstwaarschijnlijk) drie: Bikker
die in Hagen woont; Faber die in Essen woont en Touseul die na een verblijf
in Aken nu vermoedelijk in de buurt van Parijs woont. De Duitse justitie
onderzoekt momenteel of Faber nog vervolgd kan worden. Van Touseul ontbreekt
ieder spoor.
Het problematische verbod op Lonsdale en andere
'extreem rechtse' merken
De jacht op codes
Kleding van merken als Lonsdale en Ben Sherman wordt geassocieerd met
extreem rechts. Een aantal scholen hebben daarom het dragen van dergelijke
kleding verboden. Maar rechters hebben hun bedenkingen en antiracisme-bestrijders
wijzen het verbod af. 'Laat Ons Nederlandse Skinheads De Allochtonen Langzaam
Elimineren'.
NRC-Handelsblad 27/09/2003
Uit een zeer lang artikel over dit onderwerp enkele citaten:
Negermerken
Het Eijkhagencollege in het Zuid-Limburgse Landgraaf ligt hoog tussen
het groen, vlakbij de Duitse grens. Ruim 1.200 leerlingen volgen er de
theoretische leerweg van het vmbo, havo en vwo. Dit is de school die op
nationalistische websites aan de schandpaal is genageld, omdat daar begin
dit jaar Lonsdale-kleding werd verboden. Belachelijk, vinden alle deelnemers
aan discussieforums op zulke sites. Laat ze dan ook 'negermerken' als
Fubu en Karl Kani verbieden, vinden ze. Voormalig Leefbaar Rotterdammer
Michiel Smit roept bezoekers van zijn Nieuw Rechts-site op om een voorbeeld-protestbrief
op te sturen. Op de site van Stormfront staat het privé-adres van
de rector vermeld.
Allochtonen zijn schaars in Landgraaf. Daar ging het ook niet om, vertelt
rector P. Thönissen. ,,Toen ik hier kwam, in augustus vorig jaar,
waren er spanningen tussen twee groepen van elk zo'n 25 leerlingen, tussen
de veertien en zestien jaar oud. Skinheads stonden tegenover skaters en
gothics. De skinheads liepen in Lonsdale-kleren en legerkistjes, de skaters
hadden van die zware kettingen aan hun broek en armbanden met grote pinnen.
Eind vorig jaar, begin dit jaar waren er incidenten. Vechtpartijen, bedreigingen,
een hakenkruis in andermans agenda, racistische opmerkingen tijdens maatschappijleer.''
De schoolleiding besloot een brief te sturen naar de ouders van alle leerlingen.
Het was een oproep aan de ouders om met hun kinderen te praten over wat
er nodig is voor een 'veilig leef- en leerklimaat' op school. In een bijlage
noemt de schoolleiding een paar voorbeelden van zaken die ,,buiten de
grenzen van het acceptabele vallen''. Op de eerste plaats staat Lonsdale-kleding,
gevolgd door accessoires als armbanden met pinnen en kettingen, pesten
en discriminerende opmerkingen. De brief zorgde voor veel ophef, zegt
Thönissen. Er is in de klas over gediscussieerd, bij een open dag
werd er een debat aan gewijd. De gothics en de skaters pasten zich zonder
morren aan aan de kledingcode. Zeven leerlingen die toch in Lonsdale-kleren
op school kwamen, is gevraagd om zich thuis te gaan omkleden, wat ze ook
hebben gedaan.
Thönissen: ,,De groepen bestaan nog steeds, hun opvattingen zijn
niet veranderd. Maar sinds het verbod zijn er minder incidenten op school.
Leerlingen realiseren zich beter dat ze binnen de school tot elkaar zijn
veroordeeld. Belangrijk vind ik ook dat we de ouders hebben geïnformeerd
over iets waar ze geen weet van hadden. Sommigen zeggen: nu ik dit weet,
komt Lonsdale bij mij niet meer in de kast.''
De school heeft een taak bij het 'sturen' van opvattingen, vindt Thönissen.
,,Vrijheid van meningsuiting bevindt zich niet in het luchtledige, maar
binnen kaders, zowel binnen de school als in de samenleving. Je moet je
aan bepaalde regels houden, en de school moet corrigerend en opvoedend
optreden. We moeten niet zo bang zijn om nee te zeggen tegen uitingen
die geen respect tonen jegens medemensen.''
P Achteraf vindt Thönissen dat het kledingverbod door betrokkenen
en buitenstaanders te sterk is ervaren als iets geïsoleerds. ,,In
de berichtgeving zijn de context en de dilemma's weggelaten. Daardoor
werd niet duidelijk dat het besluit is ingebed in een breder kader. Ik
sta er volledig achter, het is beter een keuze te maken dan de discussie
uit de weg te gaan.''
Skingays
Dat de kledingvoorschriften van de rooms-katholieke scholengemeenschap
Thamen in Uithoorn (900 vmbo-leerlingen) door de rechter onderuit werden
gehaald, was geen principezaak. De maatregel zelf werd door de rechter
,,proportioneel en daarmee toelaatbaar'' geacht. De wijze waarop de maatregel
werd toegepast deugde echter van geen kant, aldus de rechter. Op straffe
van schorsing dwong de school een groep van acht jongens en hun ouders
een convenant te tekenen, met onder meer de belofte 'Ik zal geen provocerend
gedrag vertonen noch provocerende kleding dragen.' De groep ging gekleed
als skinheads gemillimeterd haar, bomberjack, spijkerbroek, legerkistjes
en intimideerde in groepsverband allochtone leerlingen.
Zeven jongens gingen akkoord, één vader begon een kort geding.
Zijn zoon was toen vanwege het niet ondertekenen van het convenant al
geschorst en zou in augustus van school worden verwijderd. Zover kwam
het niet, want de rechter bepaalde dat de jongen weer tot de school moest
worden toegelaten. Kledingvoorschriften kunnen niet op een willekeurig
moment voor een beperkte groep leerlingen worden ingevoerd, aldus het
vonnis. Zoiets moet worden vastgelegd in het Leerlingenstatuut, en geldig
zijn voor alle leerlingen.
,,De slag verloren, de strijd gewonnen'', vindt algemeen directeur H.
van der Voort van Thamen. ,,Inhoudelijk hebben we volledig gelijk gekregen.''
Van der Voort benadrukt dat het om meer ging dan alleen kleding. ,,Wat
we verboden was de combinatie van bepaalde kleding en intimiderend gedrag.
Ze mochten maximaal twee kenmerken hebben die de suggestie wekken dat
je tot een bepaalde groep behoort.'' Maar advocaat Verleun van de tegenpartij
beschouwt zichzelf ook als winnnaar. ,,Het is goed afgelopen voor mijn
cliënt. Die jongen liep al vier jaar zo rond, vlak voor zijn examen
wordt er opeens een zaak van gemaakt, dat was niet zo'n beste timing van
die school. Ik heb die jongen wel geadviseerd om niet als overwinnaar
op school terug te komen.''
Fijn om blank te zijn
,,Het verbieden van bepaalde kleding is zinloos. Ze verzinnen volgende
week iets anders, je hobbelt er altijd achteraan.'' Gé Grubben
is beleidsmedewerker bij het Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie
(LBR). De uitspraken van de Commissie Gelijke Behandeling over niqaab
en hoofddoekjes worden bij het LBR nauwlettend gevolgd. Ook de discussie
rond het Lonsdale-verbod heeft hun warme belangstelling. De annexatie
door extreem-rechts is voor Grubben geen reden het merk te verbieden.
,,Morgen kan de Hema wel worden ingepikt, omdat je daar zo mooi Heimat
van kunt maken. Dan kun je moeilijk de Hema gaan verbieden.''
Dat de juridische valkuilen bij een kledingverbod aanzienlijk zijn, blijkt
volgens Grubben uit de leidraad voor scholen die het ministerie van OCenW
in juni publiceerde. Het grootste deel van de leidraad betreft de juridische
haalbaarheid van een verbod op hoofddoekjes en gezichtssluiers, een bescheiden
passage is gewijd aan ,,kledingvoorschriften die de vrijheid van meningsuiting
raken''. Grubben: ,,Daar blijkt dat men zich bij OCenW niet heel erg in
de materie heeft verdiept.''
Minister van der Hoeven kiest volgens Grubben de verkeerde weg door het
kledingverbod te koppelen aan de vrijheid van meningsuiting. ,,Daarmee
zeg je dat kleding een uiting kan zijn van een levensovertuiging. Een
verbod wordt dan een vorm van direct onderscheid, en daarmee geef je een
leerling de mogelijkheid om zich te beroepen op de vrijheid van meningsuiting.
Iemand met de tekst 'Het is fijn om blank te zijn' op zijn T-shirt moet
dan beschermd worden, want niemand mag diegene het recht op vrije meningsuiting
ontzeggen. Vergelijk het met een demonstratie. Daar geldt ook dat de vrijheid
van meningsuiting voorop staat, en dat je wanordelijkheden moet bestrijden
met een plaatselijke verordening. Als je dat model op scholen toepast,
moet je extreem-rechtse uitingen op school gaan beschermen. Daar zitten
we met z'n allen toch niet echt op te wachten.''
In plaats van een specifiek verbod kan een school veel beter een algemene
bepaling opnemen in het Leerlingenstatuut waarin kleding die aanzet tot
discriminatie wordt verboden, adviseert het LBR. Zo'n algemene formulering
laat ruimte om wisselende situaties aan te pakken. Het maken van direct
onderscheid, zoals de minister adviseert, is volgens het LBR een heilloze
weg. De enige juridisch houdbare optie is het maken van indirect onderscheid,
waarvoor vervolgens een objectieve rechtvaardiging moet worden geformuleerd.
Haider verliest fors
WENEN - De rechtse Oostenrijkse Vrijheidspartij FPÖ van Jörg
Haider heeft zondag fors verloren bij regionale verkiezingen. De
grote winnaars waren de christen-democratische ÖVP van premier
Schüssel en de sociaal-democratische SPÖ. Dat berichtte het
Oostenrijkse persbureau APA zondagavond.
In de deelstaten Opper-Oostenrijk en Tirol konden zondag 1,5 miljoen Oostenrijkse
kiesgerechtigden hun stem uitbrengen voor het
regionaal bestuur.
In Tirol kwam de ÖVP als beste uit de bus. De partij behaalde zelfs
de absolute meerderheid in zeteltal. De FPÖ haalde 8 procent
van de stemmen binnen, bijna 12 procentpunten minder dan bij de
vorige verkiezingen.
In Opper-Oostenrijk ging de vlag uit bij de sociaal-democraten, een oppositiepartij
op federaal niveau. De partij behaalde bijna 38
procent van de stemmen, tegen circa 27 procent bij de vorige regionale
verkiezingen. Ook de Groenen won in dit deel van Oostenrijk fors. De ÖVP
won een beetje en bleef met 44 procent de grootste partij. De FPÖ
zag de steun met 12 procentpunten afkalven
en belandde op 8,5 procent.
In maart leed de FPÖ al een gevoelige nederlaag bij verkiezingen
in Karinthië, de provincie waarvan Jörg Haider gouverneur is.
De
voormalige FPÖ-leider deed toen zelf niet mee aan de verkiezingen.
Haider, die drie jaar geleden aftrad als voorzitter van de landelijke
FPÖ en in juni een comeback zag mislukken, wordt nog
altijd als de sterke man binnen de partij gezien. Veel partijleden
denken dat de populistische politicus de enige is die de politieke
beweging uit het slop kan halen. Het nieuwe verkiezingsfiasco zou
er volgens politieke waarnemers toe kunnen leiden dat Haider alsnog
de leiding in de partij naar zich toe trekt.
Dewinter op uitnodiging van Smit in Rotterdam
26-09-03- De extreem-rechtse Vlaams-Blokleider Filip Dewinter is vrijdag
in Rotterdam.
Het Rotterdamse gemeenteraadslid Michiel Smit van Nieuw Rechts zegt dat
hij Dewinter heeft uitgenodigd.
De komst van Dewinter volgt op een bezoek van Smit aan Antwerpen. Toen
bleek volgens het raadslid dat hij en Dewinter het eens zijn over veel
politieke onderwerpen.
Bij het bezoek van Dewinter aan Rotterdam is ook raadslid Joop van Heijgen
aanwezig, en verder vice-fractievoorzitter van Nieuw-Rechts Antonia Viljac
en deelraadslid Florens van der Kooi uit de deelgemeente Feijenoord.
Het is nog niet bekend waar Filip Dewinter vrijdag in Rotterdam precies
heengaat. Michiel Smit wil dat vrijdagmiddag pas vertellen.
Bikker doet er het zwijgen toe
Brabants Dagblad, 26.09.2003
HAGEN (ANP) - De Nederlandse oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker heeft
vrijdag geweigerd te reageren op de aanklacht die de officier van justitie
in Hagen hem voorhield. Bikker, oud-bewaker van kamp Erica in Ommen, wordt
beschuldigd van de moord in 1944 op verzetsman Jan Houtman.
Het proces tegen Bikker voor de rechtbank in het Duitse Hagen verloopt
moeizaam wegens de gebrekkige gezondheidstoestand van de beklaagde. De
rechtbank hoorde vrijdag drie medici over de fysieke conditie van Bikker.
Volgens deze specialisten heeft hij een zwak hart, een hoge bloeddruk
en een niertumor. Bovendien gaat Bikker gebukt onder zware depressies.
De gehoorde artsen sluiten niet uit dat hij tijdens het proces zal instorten.
Op verzoek van Bikkers advocaten besloot de rechtbank nóg een deskundige
aan te wijzen die zich moet uitlaten over de vraag of de 88-jarige man
het strafproces wel aankan. Maandag zet de rechtbank de zaak voort en
zal het college bekendmaken welke specialist Bikkers gezondheid zal onderzoeken.
Het Openbaar Ministerie (OM) in Duitsland begon in 1997 een onderzoek
naar Bikker. Het OM moet voor een veroordeling bewijzen dat het doodschieten
van Houtman een 'wrede' en 'boosaardige' moord is geweest. Bikkers advocaten
hebben betoogd dat hun cliënt zich ,,hooguit'' schuldig heeft gemaakt
aan doodslag. Dit misdrijf is reeds verjaard. Volgens de raadslieden was
Bikker destijds volgens de toen geldende wetgeving gerechtigd een vluchtende
arrestant neer te schieten.
Veertig procent homojongeren gediscrimineerd
Brabants Dagblad 25/09/2003
UTRECHT (ANP) - Bijna 40 procent van de homojongeren heeft last van discriminatie
wegens hun geaardheid. Dat is volgens hoofdredacteur Henfling van Expreszo
,,de meest schrikbarende conclusie'' uit een internetenquîte die
het homojongerenblad samen met omroep BNN heeft gehouden.
De discriminatie uit zich in pesten, schelden, naroepen, roddelen en
fysiek geweld. Veel jonge homo's, lesbiennes en biseksuelen voelen zich
onveilig op straat door het verbale en non-verbale geweld.
In totaal vulden 3000 mensen de digitale enquîte in. Na controle
op dubbel ingevulde antwoordformulieren, belachelijke antwoorden en respondenten
ouder dan dertig jaar bleven volgens Expreszo 2320 betrouwbare invullijsten
over. Volgens hoofdredacteur Henfling is de steekproef groot genoeg voor
een betrouwbaar resultaat.
Leraren
Homoseksuele leraren hebben vaker last van ongepaste nieuwsgierigheid
naar hun privé-leven dan hun heteroseksuele collega's. Van collega's
en leerlingen krijgen ze daarover spottende opmerkingen te horen. Op vmbo-scholen
worden homodocenten het meest gehinderd.
Dat blijkt uit een donderdag verschenen onderzoek 'Beter voor de klas,
beter voor de school'. Op scholen met duidelijke regels over omgangsvormen
en wat heet ,,een gericht diversiteitsbeleid'' wordt homoseksueel onderwijspersoneel
aanmerkelijk minder vaak gediscrimineerd.
Onderzoek dat is verricht in opdracht van onderwijsbond AOb, het onderwijsadviesbureau
APS en de homobelangenorganisatie COC wijst uit dat 15 procent van de
homoseksuele werknemers in het onderwijs nooit hun geaardheid praten.
Op zaterdagavond geweigerd
BN/De Stem 25/09/2003
Donderdag 25 september 2003 - BREDA - "Van maandag tot en met vrijdag
horen we erbij. Op het werk, op de sportclub... Maar op zaterdagavond
worden we geweigerd", zegt Aziz Regui bitter. "Discriminatie
door de horeca? Flikker toch op. Het probleem ligt niet bij ons maar bij
het falende integratiebeleid van de overheid", zegt Laurens Meijer,
eigenaar van twintig uitgaansgelegenheden in Breda.
Bijna dertig procent van de jongeren in Breda is van allochtone afkomst.
Wie uitgaat in de stad, ziet dat niet terug in café of disco. De
mensen op de dansvloeren van pakweg Graanbeurs, Liquid of Kerkplein zijn
grotendeels wit.
'We worden overal geweigerd', zeggen allochtone jongeren. 'Als groepjes
Marokkaanse jongeren bij ons binnen staan, blijven andere klanten weg.
En het is wel onze boterham', zeggen horeca-ondernemers.
Dat laatste zeggen horeca-ondernemers alleen anoniem. Hooguit, geeft een
enkeling toe een maximum aantal allochtonen per avond in zijn zaak te
tolereren. Maar de officiële lezing is altijd: 'Wij discrimineren
niet'. Uit angst voor juridische represailles zoals in Tilburg waar het
OM twee discotheken wegens discriminatie gaat vervolgen. Uit angst ook,
vertelt een van hen, voor represailles van de betreffende groepen jongeren.
Lekgestoken banden en bedreigingen, het is als gevolg van de weigering
van allochtonen aan de cafédeur al voorgekomen.
Aziz Regui is 30 jaar. Werkte 12 jaar in de horeca, heeft nu een eigen
koeriersbedrijf. "Ik ga nauwelijks uit in Breda. Het is hier niet
leuk voor een buitenlander." Aziz komt in geen van de grote disco's
binnen. "Ik heb geen strafblad. En ik schop geen rotzooi."
Jongerenwerker Mohamed Ekouaa: "Er zitten echt rotte appels tussen
de Marokkaanse jongeren. Dat weten we. Maar pak die dan aan. Laat de rest
gewoon meedoen?" Steeds meer jongeren van Turkse of Marokkaanse afkomst
bouwen tegenwoordig hun eigen feestje. In kleine zaaltjes, voor mensen
van dezelfde herkomst. Rachid Atir organiseert die feestjes in Breda.
"Maar het gebeurt ook in Tilburg. En we gaan naar Marokkaanse discotheken
in Brussel en in Hilversum. Waarom? Omdat je als jongere van buitenlandse
afkomst bijna nergens binnen komt in Breda."
Rachid ging pas nog naar de disco. "Ik was met een Nederlandse vriendin.
Zegt die portier: "Rachid, jij bent hier welkom, want we kennen je.
Maar als je vrienden meeneemt die we niet kennen, kom je er niet in."
Laurens Meijer is zich bewust van de grote groep allochtone jongeren die
zijn beroepsgroep nu misloopt. "Ik denk dat dat in de horecawereld
erg wordt onderschat. Het gaat om de toekomstige boterham. Je kunt dit
marktaandeel straks niet meer missen."
Meijer is daarom ook één van de pleitbezorgers van het plan
van het Steunpunt tegen Discriminatie om allochtone jongeren en anderen
die het uitgaansleven de rug toe hebben gekeerd, toch de disco in te krijgen.
Dit via een proefweekend met een speciale strippenkaart eind dit jaar.
Een landelijke primeur waar onder meer het Landelijk Bureau Racisme lovende
woorden over sprak. Rachid vindt het minder. "Toch schandalig? Dat
wij een strippenkaart nodig hebben om binnen tekomen?"
Laurens Meijer: "We willen het breder trekken. Het moet niet alleen
over allochtonen gaan, anders wordt het te zwaar beladen. We proberen
van die strippenkaart gewoon een voordelige manier te maken om kennis
te maken met het uitgaansleven in Breda.."
Hoewel Meijers zaken (onder meer de Graanbeurs en de Liquid) altijd genoemd
worden door jongeren die klagen over discriminatie, ontkent hij het zelf.
Hoe zit het dan wel? "Elke horecazaak moet een afspiegeling zijn
van de samenleving. Dus je probeert een goede mix te krijgen waarbij geen
enkele partij de overhand krijgt."
Meijer vindt het gepraat over discriminatie vooral 'opgeklopte verhalen
van journalisten en politici die niets te doen hebben'. "Als we iemand
weigeren wordt meteen gesmeten met de term discriminatie. Maar juist door
die verhalen blijven veel allochtone jongeren thuis", is zijn theorie.
"Terwijl er aan de deur meer autochtonen geweigerd worden dan jongeren
van buitenlandse afkomst, hoor." Omdat ze dronken zijn bijvoorbeeld
of met een grote groep.
Rachid hoort ondertussen van Eindhoven waar discriminatie wordt aangepakt,
van Tilburg waar twee discotheken vorige week wegens discriminatie werden
aangeklaagd. "Hier in Breda gebeurt niks. Een paar jaar geleden heb
ik met vrienden aangifte gedaan wegens discriminatie. Nooit meer iets
van gehoord."
Politiewoordvoerder R. van Kuik zegt desgevraagd dat alle aangiften serieus
worden genomen. In 2003 heeft de politie tot noch toe elf klachten wegens
discriminatie binnen gekregen. Slechts een paar daarvan betroffen de horeca.
De politie, elke uitgaansavond prominent in het centrum aanwezig, heeft
niet de indruk dat weigering van allochtonen aan de deur van disco's een
groot probleem is. "Als er problemen zijn bij een portier aan de
deur, is er meestal sprake van een groep autochtonen die geweigerd wordt
omdat ze dronken zijn of eerder amok gemaakt hebben."
Wit-Rusland sluit 'joodse' universiteit
Gazet van Antwerpen, 24-9-2003
De enige universiteit in Wit-Rusland waar joodse studies worden gedoceerd
moet de deuren sluiten. De privé-universiteit wordt omgevormd tot
een faculteit van de staatsuniversiteit. Dat heeft het ministerie van
onderwijs bepaald. Volgens de rector van de universiteit, het Internationale
Instituut voor Geesteswetenschappen, heeft het ministerie nog steeds niet
uitgelegd waarom zijn school moet sluiten. Eerder liet hij doorschemeren
dat de joodse component van het lespakket de enige reden voor de overheid
vormt om de universiteit te sluiten. Het instituut bestaat sinds 1999.
Het onderhoudt banden met de Wit-Russische staatsuniversiteit, maar is
volledig onafhankelijk dankzij giften van internationale joodse organisaties.
Het instituut heeft momenteel 475 studenten. Volgens de voorzitter van
de Wit-Russische joodse gemeenschap, Jakov Basin, zit de Russisch-orthodoxe
kerk achter het besluit. Bronnen bij het ministerie bevestigen dat. Het
hoofd van de Wit-Russiche tak van de kerk, zou de overheid hebben gevraagd
de universiteit te sluiten.
Bikker vrijdag op zitting aanwezig
HAGEN (ANP 24/9) - De Nederlandse oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker
is
vrijdag op de zitting in de rechtbank in het Duitse Hagen aanwezig.
Dat heeft zijn advocaat K. Kniffka woensdag gezegd.
Bikker werd afgelopen vrijdag tijdens de laatste zitting onwel
en werd overgebracht naar het ziekenhuis. Volgens Kniffka heeft de
88-jarige Bikker het ziekenhuis dezelfde dag op eigen verzoek
verlaten.
De oud-SS'er en bewaker van kamp Erica in Ommen staat terecht
voor de moord op verzetsman Jan Houtman in november 1944. Alleen
als de rechtbank concludeert dat het hier om een moord ging, kan
Bikker worden veroordeeld. Andere vergrijpen zijn inmiddels
verjaard.
De verdachte werd na de oorlog veroordeeld tot de doodstraf.
Deze straf werd later omgezet in levenslang. Bikker ontsnapte in
1952 met zes anderen uit de Koepelgevangenis in Breda en vluchtte
naar Duitsland.
De rechtbank in Hagen beslist vrijdag of het proces wel of niet
doorgaat. Eerst moesten deskundigen aangeven of Bikker in staat is
de rechtszaak bij te wonen. Tijdens eerdere zittingen lieten zij
zich daar positief over uit, ook al heeft de hoogbejaarde last van
concentratieproblemen en een hoge bloeddruk.
Sluimerend conflict verwoest Leefbaar Rotterdam
van binnenuit
Rotterdams Dagblad 22/09/2003
De zoveelste ruzie brak deze week uit in Leefbaar Rotterdam. Raadslid
Joop van Heijgen opende publiekelijk de aanval op fractieleider Ronald
Sørensen. Die moest maar eens aftreden, vond Van Heijgen. Gaat
Leefbaar ten onder aan ordinair gekijf? Nee, er loert een groter gevaar.
Als politici elkaar niet kunnen luchten, valt dat woord dat vulgaire ruzies
zo sjiek maskeert. 'Incompatibilité d'humeur'. Nee, LPF-ministers
Herman Heinsbroek en Eduard Bomhoff treiterden elkaar het Binnenhof niet
uit. De 'karakters waren onverenigbaar'.
De Fortuynisten in Rotterdam lijden zo nu en dan ook onder 'incompatibilité
d'humeur'. Zo blijkt het boze Leefbaar-raadslid Joop van Heijgen al maanden
met fractieleider Ronald Sørensen overhoop te liggen. 'Hij begrijpt
mij niet, en ik hem niet', vertelt hij deze week.
Sørensen slaat terug met de constatering dat Van Heijgen eigenlijk
nooit op de Leefbaar-lijst had moeten staan. De man heeft 'problemen',
zegt hij. Waar klonk zo'n geluid eerder? LPF, Ferry Hoogendijk, Winny
de Jong?
Het is niet eerste keer dat Fortuynisten gebukt gaan onder ordinaire kinnesinne,
vaak in het openbaar uitgevochten. In Den Haag culmineerden de hoogopgelopen
ruzies binnen de LPF zelfs tot nieuwe verkiezingen. In Rotterdam leidden
ze tot een aantal splitsingen.
Zo vertrok Leefbaar-miljonair Harry Maronier in mei na gesteggel met bestuurders
Ronald Sørensen en Frans van der Hilst. Die probeerden hem klein
te houden, zei hij. ,,Ze zetten me als een klein kind in de hoek.''
Ook de Leefbaar-dissidenten Nico Kok en Michiel Smit voelden zich niet
op hun plek in de fractie van wijlen Fortuyn. De uiterst-rechtse Michiel
Smit ging in februari zijn eigen weg. Hij wilde niet langer zo 'politiek-correct'
zijn als zijn fractiegenoten.
Nico Kok, de eerste met een eigen fractie, was met zijn PvdA-achtergrond
vanaf het begin een buitenstaander. Ruzie kwam er pas echt, toen Sørensen
hem in de raad bleef bestoken. Kok pleegde kiezersbedrog door 'de zetel
van Fortuyn' mee te nemen, vond Sørensen. Wat niet persoonlijk
was, werd het wel.
Dat steeds sprake was van persoonlijke conflicten - 'incompatibilité
d'humeur' - kan echter niet verhullen dat al deze ruzies ook een overeenkomst
vertoonden. Een sluimerend verschil van mening, dat de partij van binnenuit
verwoest. Een conflict dat de partij niet te lijf kán gaan, omdat
het op datzelfde conflict gebouwd is.
Allochtonenstop
Behalve persoonlijke grieven hadden de ruziemakers ook felle kritiek op
'de koers' van Leefbaar, zoals Van Heijgen dat deze week verwoordde. Ze
konden zich niet meer vinden in de standpunten over de 'allochtonenproblematiek',
om een verzamelterm te gebruiken.
Kort geschetst stelde Van Heijgen zich rechts van het midden op, Maronier
links, Smit rechts en Kok links. Van Heijgen vroeg de fractie vast te
houden aan de allochtonenstop, en het pleidooi niet af te zwakken tot
een stop van 'kansarme nieuwkomers'. Maronier maakte zich boos over de
stopgezette subsidie voor het asielzoekersopleidingscentrum; zijn fractie
was vóór. Smit wond zich, net zoals Van Heijgen op, over
de 'politieke correctheid' van de fractie. Als hij met extreem-rechts
wilde praten, moest dat gewoon kunnen. En Kok nam, voordat Leefbaar geïnstalleerd
was, afstand van de partij vanwege de uitspraken van Fortuyn over de islam.
Die gingen hem te ver.
Dat bijna alle ruziemakers de partij verlieten - het vertrek van Van Heijgen
lijkt aanstaande - betekent niet dat het conflict over 'de koers' weg
is. Integendeel. De huidige Leefbaar-leden zijn het vaak ook fundamenteel
oneens. Zo wil raadslid Barry Madlener het woord allochtonenstop onder
geen beding in de mond nemen, maar heeft collega Victor Reijkersz daar
helemaal geen moeite mee. Reijkersz pleitte in het tv-programma NOVA onomwonden
voor een noodwet, zodat het antidiscriminatie-artikel in de Grondwet tijdelijk
opgeheven kon worden.
Verwarring
De onduidelijkheid is niet van vandaag. De grondlegger van de partij legde
zelf de basis voor de chaos. Fortuyn wilde de grenzen dicht voor alle
asielzoekers, maar pleitte voor zijn dood nog voor een genereuze pardonregeling.
Fortuyn deed keiharde uitspraken in de media ('de islam is een achterlijke
cultuur'), maar legde zich toch neer bij de 'softe' tekst van de Rotterdamse
preambule, de voorloper van het coalitieakkoord. Daarin ging het om 'een
harmonieuze omgang van oude en nieuwe Rotterdammers'.
Vanwege alle verwarring zou de partij het onderwerp eigenlijk moeten laten
rusten. Maar daar zit 'm nu net het probleem: dat is onmogelijk. Kiezers
hebben Leefbaar immers aan een grote overwinning geholpen, omdat Fortuyn
de 'kraan dicht wilde draaien'. Leefbaar bestáát bij gratie
van de 'allochtonenkwestie'. Leefbaar zal de discussie die de partij onvermijdelijk
ondermijnt, steeds weer moeten voeren. ,,Voor de achterban,'' zoals Van
Heijgen zegt. De discussie zal steeds eindigen met ruzie. Daar heeft de
partij de PvdA helemaal niet voor nodig en het CDA, de kritische coalitiepartij,
evenmin.
Als Leefbaar 2006 niet haalt, is dat niet te wijten aan 'incompatibilité
d'humeur'. Wel aan onverenigbare standpunten.
Joodse Liga ook actief in Nederland
NRC-Handelsblad 20/09/2003
DEN HAAG, 20 SEPT. De militante Joodse Defensie Liga (JDL) is vanaf morgen
ook in Nederland actief. JDL-Holland demonstreert dan in Den Haag tegen
de Amerikaanse routekaart, het vredesplan voor het Midden-Oosten. De Verenigde
Staten beschouwen de internationaal opererende organisatie als terroristisch.
JDL-Holland wil joden fysiek beschermen tegen antisemitische uitingen.
Volgens de joodse organisatie CIDI verdubbelde het aantal meldingen van
antisemitisme - van bekladdingen en scheldpartijen tot bedreigende e-mails
en fysiek geweld - ruimschoots in het afgelopen jaar. JDL-bestuurslid
Noa Lev (40): ,,Niemand beschermt nu joden die op straat worden lastiggevallen.
Joodse organisaties verwijzen naar de politie. De politie zegt niets te
kunnen doen.''
JDL biedt hulp door synagoges te beveiligen, en joden te begeleiden naar
de synagoge. ,,Als het erop aankomt schuwen wij geen geweld'', zegt oprichter
Philip Awuy (54) uit Den Haag. Ook wil JDL joden weerbaarder maken door
ze Israëlische zelfverdedigingslessen aan te bieden.
Awuy richtte de JDL onlangs op omdat hij zich zorgen maakt over het toegenomen
antisemitisme, met name onder Marokkaanse jongeren. De organisatie bestaat
uit vijftien kaderleden, onder wie vijf bestuurders. Alle vijftien hebben
ze training gehad van het Israëlische leger. Naar eigen zeggen heeft
de organisatie vijftig leden.
De JDL heeft vestigingen in vijftien landen waaronder de Verenigde Staten,
Rusland, Frankrijk, Denemarken en Finland.
Ook in België en het Verenigd Koninkrijk werden onlangs afdelingen
opgericht. De wereldwijde organisatie is omstreden wegens aanslagen op
islamitische instellingen in de Verenigde Staten. JDL heeft zich tegen
de oprichting van een Palestijnse staat uitgesproken. Die zou ,,terroristen
belonen voor hun terreurdaden'', zo staat in een flyer.
Vanuit het hoofdkantoor in Los Angeles bevestigt voorzitter Bill Maniaci
dat de Nederlandse afdeling onder de vlag van zijn organisatie opereert.
http://www.kafka.antifa.net/11sept.htm
Legitimatieplicht vanaf veertien jaar
Parool 20/09/2003
DEN HAAG - Iedereen vanaf veertien jaar moet vanaf volgend jaar een identiteitsbewijs
bij zich dragen. Politieagenten en toezichthouders mogen daarnaar vragen
als dat voor de uitvoering van hun taak nodig is. Er komen geen afzonderlijke
controles op het bezit van identiteitsbewijzen. Dat schrijft minister
Piet Hein Donner in het wetsvoorstel dat hij naar de Kamer heeft gestuurd.
Volgens Donner past de plicht in een breed pakket maatregelen om de rechtshandhaving
te versterken.
Er komt geen nieuwe identiteitskaart. Mensen kunnen gebruik maken van
hun paspoort of rijbewijs, maar dat mag niet verlopen zijn. Als de controle
van de nationaliteit nodig is, is een rijbewijs niet voldoende.
De wet geeft geen mogelijkheid om het toezicht op vreemdelingen te verscherpen.
De identiteit mag alleen gecontroleerd worden als de politie al op grond
van objectief vast te stellen feiten vermoedt dat iemand illegaal in Nederland
is. Volgens Donner zullen vreemdelingen daardoor niet een groot nadeel
van de wet ondervinden.
Donner stelt zich voor dat de identiteit gecontroleerd bij dreigende verstoring
van de openbare orde of om vast te stellen wie bij een burenruzie was
betrokken. Wie niet meewerkt, maakt zichzelf een verdachte van een strafbaar
feit, kan worden meegenomen naar het bureau en riskeert een boete van
2250 euro.
Met de leeftijdseis van veertien jaar is Nederland strenger dan Duitsland
en Belgie, waar de grens zestien en vijftien jaar is. Volgens Donner is
de lagere leeftijdsgrens nodig omdat jongeren van vijftien en ouder anders
gemakkelijk kunnen beweren veertien jaar oud te zijn. Het argument dat
jongeren de papieren snel kwijt raken, verwerpt Donner. ''Veel mensen,
onder wie veel jongeren, verlaten hun huis niet zonder hun mobiele telefoon.''
De Raad van Hoofdcommissarissen stelde eerder voor de plicht vanaf twaalf
jaar te laten gelden.
In de Kamer zullen in ieder geval CDA, VVD, LPF en D66 het voorstel steunen.
Nazi-jager wilde Bikker in lijkkist ontvoeren
Dagblad van het Noorden 19/09/2003
leeuwarden - De Friese journalist en nazi-jager Jack Kooistra heeft eind
jaren negentig met een aantal mensen uit de Joodse gemeenschap een serieus
plan op poten gezet om de in Duitsland wonende Nederlandse oorlogsmisdadiger
Herbertus Bikker te ontvoeren in een lijkkist. De groep wilde Bikker,
ook wel de beul van Ommen genoemd, verdoven met een injectie en hem in
een lijkkist op de Nederlands/Duitse grens zetten.
''Z'n hoofd moest in Nederland staan en zijn voeten in Duitsland'', zegt
Kooistra in een interview met deze krant. ''We wilden dit doen omdat noch
de Nederlandse, noch de Duitse justitie iets tegen Bikker ondernam. Ik
had hem een paar jaar ervoor met mensen van het televisieprogramma Reporter
opgespoord, maar er gebeurde helemaal niks mee.''
Juristen binnen de groep wisten Kooistra uiteindelijk van zijn plannen
af te houden. ''De kist was zelfs al geregeld, maar de dokter die zou
zorgen voor de verdoving kon niet garanderen dat Bikker niet aan de injectie
zou overlijden. En dat ging te ver, dan zouden wij onszelf verlagen tot
nazi-methodes, en mogelijk zelf uiteindelijk in de gevangenis komen.''
Nu Bikker eindelijk voor de rechter staat voor moord op de verzetsman
Jan Houtman is Kooistra blij dat het niet zover gekomen is.
Raadslid Van Heijgen (LR) wil dat Sørensen
aftreedt
'Ik heb geen zin om mijn kritiek binnenskamers te houden'
Rotterdams Dagblad 18/09/2003
Rotterdam - Dat het niet boterde tussen Leefbaar-raadslid Joop van Heijgen
en fractievoorzitter Ronald Sørensen was al langer duidelijk. Zo
steggelden de twee al eerder over de manier waarop de gemeente de jaarrekening
opstelt: volgens Van Heijgen kon dat veel beter. Deze week koos het raadslid
de directe confrontatie door te eisen dat Leefbaar onomwonden voor een
allochtonenstop kiest. Hij deed er gisteren nog een schep bovenop door
een petitie van Leefbaar-dissidenten Maronier en Smit te ondertekenen.
Daarin werd gepleit voor 'een grens rond Rotterdam tegen vreemdelingen
van buiten West- Europa'. Hij nam al deze stappen 'weloverwogen', zo lichtte
hij gisteren telefonisch toe.
Van Heijgen: ,,Ik heb geen zin meer mijn kritiek binnenskamers te houden.
Ik probeer mijn fractie al anderhalf jaar aan het verstand te brengen
dat we het anders moeten aanpakken. Tot nu toe zonder resultaat. Dus treed
ik nu naar buiten. Als dat zaken in een stroomversnelling brengt: prima.
Het moet maar zo.''
U zegt: Leefbaar moet het anders aanpakken. Maar wat moet anders?
Van Heijgen: ,,We varen een verkeerde koers, we dwalen steeds verder af
van ons achterban. Het debat vorige week over de allochtonenstop is daar
een goed voorbeeld van. Onder druk van het CDA zwakt de Leefbaar-fractie
het standpunt af. Over allochtonen spreekt Leefbaar niet meer, maar over
kansarme nieuwkomers. Fout, helemaal fout. We moeten juist durven zeggen
waar het op staat. Kansarmen in het algemeen zijn niet het probleem. Kansarme
allochtonen wel: die integreren niet. Dat zit verschrikkelijk veel mensen
in deze stad dwars. Die mensen hebben op ons gestemd, daar moeten we vóór
gaan staan. Maar wat doen we? We conformeren ons weer aan coalitiepartijen
CDA en VVD. Terwijl die over veel minder zetels beschikken dan wij. Het
is niet de eerste keer dat we ons door die partijen in de luren laten
leggen. Fractievoorzitter Ronald Sørensen heeft nog maar één
doel voor ogen: het college in het zadel houden. En ondertussen verkwanselt
Leefbaar alle uitgangspunten waarmee we begonnen. Nou, ik heb er genoeg
van.''
Dus, u stapt op?
,,Nee, ik heb al vaker gezegd: ik wil helemaal niet weg bij Leefbaar.
Ik verdien het predikaat Leefbaar net zo goed als mijn fractiegenoten.
Nee, ik wil dat de fractie verandert.''
Hoe moet die verandering dan tot stand komen?
,,Ronald Sørensen moet weg. Hij is niet in staat een goede koers
uit te zetten en hij is evenmin in staat de fractie bij elkaar te houden.
Twee mensen zijn al opgestapt: Michiel Smit en Harry Maronier. Wat mij
betreft neemt raadslid Frans van der Hilst, nu vice-voorzitter, het van
Sørensen over. Daar heb ik vertrouwen in.''
U beseft dat u door deze oproep de kans loopt zelf uit de fractie te
worden gezet?
,,Dat vraag ik me af, hoor. Het fractiebestuur heeft me juist keer op
keer gevraagd bij Leefbaar te blijven. Het bestuur weet heel goed dat
Leefbaar nog maar dertien zetels over houdt als ik vertrek. Dat betekent
dat de coalitie geen meerderheid meer heeft in de raad. Bovendien: het
zou mij verbazen als het dan bij mijn vertrek blijft. Ook anderen zijn
ontevreden. Ze durven het alleen niet zo hard te zeggen. Er zit al een
scheur in de fractie tussen de mensen die lid zijn van de LPF en de mensen
die geen lid zijn.''
Maar is dit niet gewoon een ruzie tussen twee mensen?
,,Ik kan het niet met Sørensen vinden; dat geef ik toe. Hij begrijpt
mij niet, en ik hem niet.''
Mocht u uit de fractie worden gezet, wat doet u dan?
,,Ik blijf zeggen dat ik graag binnen Leefbaar blijf. Ik heb morgen daarom
ook een gesprek met de Leefbaar-mediator Roger Kramer en John Struijlaard,
de voorzitter van de partij. Daarin zal ik vragen om volledige autonomie.
Dan kan ik gewoon mijn gang gaan, onafhankelijk van Sørensen. Lukt
die bemiddelingspoging niet, dan vorm ik mijn eigen fractie. Samenwerking
met eenmansfracties Smit en Maronier zou ook best kunnen. Maar daar wil
ik niet op vooruit lopen.''
Duitsland zit met groeiend gevaar extreem-rechts
Woensdag 17 september 2003 - BERLIJN - De recente arrestatie van een
groep neonazi's in München heeft in Duitsland het maatschappelijk
debat over de gevaren van extreem-rechts flink doen oplaaien. Kern van
de discussie zijn vooral de steeds gevaarlijker vormen van geweld die
'de bruinen' lijken te willen toepassen.
De politie in München stuitte onder meer op een flinke hoeveelheid
explosieven en een klein arsenaal aan wapens. De groep zou van zins zijn
geweest aanslagen te plegen op joodse en islamitische centra. Bovendien
hadden ze een prominente sociaal-democratische regionale politicus in
het vizier. Ook elders in Duitsland is justitie eerder gestuit op steeds
zwaarder bewapende rechts-extremisten.
De Beierse minister van Binnenlandse Zaken, Günther Beckstein, waarschuwt
in de jongste editie van Der Spiegel voor 'een volledig nieuwe dimensie'
van het extreem-rechtse geweld in zijn land. De voorzitter van de Centrale
Raad van Joden in Duitsland heeft op zijn beurt gezegd dat alle maatschappelijke
groepen de strijd tegen de 'rechtse terreur' moeten opvoeren.
Volgens Paul Spiegel hebben de Duitse inlichtingendiensten al gewaarschuwd
voor een toegenomen aantal criminele daden van neonazi's en andere rechtse
figuren. Hij stelde eerder deze week in een radio-interview dat het niet
alleen gaat om uitingen van anti-semitisme of vreemdelingenhaat, maar
om een 'directe aanval op de democratie en menselijkheid in dit land'.
Sabine Leutheusser-Schnarrenberger van de oppositiepartij FDP in Beieren
zei gisteren tegen de Duitse zender ARD dat de wetgeving nu voldoende
mogelijkheden biedt om ultrarechtse groepen aan te pakken. Waar het aan
ontbreekt, zijn volgens haar vooral de prioriteiten die inlichtingendiensten
en politie stellen. "De neonazi's zijn de afgelopen maanden kennelijk
te weinig in de gaten gehouden, omdat het zwaartepunt lag bij de strijd
tegen terrorisme. Daarvan heeft extreem-rechts kunnen profiteren."
De Duitse inlichtingendiensten hebben momenteel geen aanwijzingen dat
extreem-rechts in de bondsrepubliek 'vaste structuren' heeft die zouden
wijzen op een zogeheten 'Braune Armee Fraktion'. Een vergelijking met
de terreur van de extreem-linkse Rote Armee Fraktion (RAF) gaat niet op,
omdat er sprake is van een grote versplintering binnen de groepen die
het extreemrechtse gedachtengoed aanhangen. Georganiseerde terreur is
in de ogen van de experts niet aanwezig.
De vraag is of deze analyse nog rechtsgeldig is na de arrestaties in München.
De minister van Binnenlandse Zaken van de deelstaat Brandenburg, Jörg
Schönbohm, zegt in Die Welt van gisteren dat extreem-rechts niet
de vertakkingen en de logistiek kent van de RAF in de jaren zeventig.
Dat neonazi's nu ook aanslagen zouden willen plegen op politici is wel
nieuw.
Schönbohm tekent tevens aan dat de invloed van extreemrechtse groepen
op de maatschappij beperkt is. Hij constateert wel een verdere verspreiding
van de vreemdelingenhaat en 'andere anti-democratische clichés'.
"De scherpe grenzen tussen het rechtse skinheadmilieu en neonazistische
groepen zijn allang vervaagd. Nieuwe structuren, waarbij ook de rechtse
partij NPD is betrokken, ontstaan echter alleen op enkele punten, bijvoorbeeld
bij demonstraties."
Volgens officiële opgave telt Duitsland ongeveer 2600 neonazi's die
zich hebben georganiseerd in 72 groepen, met weinig onderlinge vertakkingen.
Tot de groep neonazi's worden ook de ongeveer 160 'Kameradschaften' geteld.
Tot deze groepjes behoren steeds vijf tot twintig leden, vooral mannen
onder de dertig.
Duitse neonazi's hadden SPD-politicus in vizier
Reformatorisch Dagblad 16/09/2003
MÜNCHEN (ANP) - Een eerder deze maand opgepakte groep Duitse neonazi's
was van plan een aanslag te plegen op de Beierse SPD-politicus Franz Maget.
Dat heeft de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Schily maandag gezegd.
Maget, die al nauwlettend door de rechtsextremisten in de gaten werd gehouden,
heeft intussen persoonlijke bewaking gekregen. Het bericht komt enkele
dagen voordat de Zuid-Duitse deelstaat Beieren naar de stembus gaat om
een nieuw parlement te kiezen. Maget is zondag kandidaat voor de partij
van de Duitse bondskanselier Schröder. Hij is fractievoorzitter van
de sociaal-democraten in de Beierse 'landtag'. De politicus heeft zich
geregeld ontpopt als een fel bestrijder van uitingen van rechtsextremisme.
De in München opgepakte tien neonazi's hadden verscheidene aanslagen
in voorbereiding, zo meldde justitie al eerder. Vermoedelijk wilden zij
op 9 november, als de Kristallnacht wordt herdacht, een bom laten ontploffen
bij een joods gemeenschapscentrum en de synagoge in München. Er waren
ook plannen voor aanslagen op moskeeën en gebouwen waar veel immigranten
komen. De voorzitter van de Centrale Raad van de joden in Duitsland, Paul
Spiegel, waarschuwde maandag voor nieuwe rechtsextremistisch geweld in
de bondsrepubliek. Hij wees erop dat het antisemitisme in Duitsland toeneemt
en dat neonazi's er een nieuwe voedingsbodem vinden.
De verschrikkingen van kamp Erika
Nederlands Dagblad 12/09/2003
BARNEVELD - Kamp Erika in de bossen van Ommen, het strafkamp waar Herbertus
Bikker bewaker was, is voor de gevangenen een verschrikking geweest. Dwangarbeid,
ziektes, ondervoeding, mishandeling en regelrechte moord waren er aan
de orde van de dag.
Erika werd in 1942 in gebruik genomen als strafkamp om de overvolle gevangenissen
te ontlasten. Er zaten vooral mensen die de distributiewetten hadden overtreden,
'zwarthandelaren' en 'illegale slachters'. De bewakers waren voornamelijk
werklozen uit de achterbuurten van de grote steden, aangevuld met SS'ers
die in Ommen een opleiding kregen tot kampbewaker.
Kamp Erika was kleiner dan Kamp Amersfoort, maar leek er veel op. Het
was een wanordelijk kamp, met bewakers die zich gedroegen als de ranselaars
in de concentratiekampen. Een specialiteit van Ommen was 'de grammofoonplaat'.
Een gevange moest een wijsvinger in zijn oor steken en de andere in de
grond en onder stokslagen om zijn 'as' draaien tot hij er bij neerviel.
De gevangenen werkten meestal buiten het kamp. In de bossen sjouwden ze
met bomen, op het land ploegden en egden ze. Ploeg en eg werden telkens
door vijf gevangenen getrokken. De eggen werden met een blok verzwaard,
waarop de bewaker ging zitten. De bewakers hadden er ook plezier in de
gevangenen hun maaltijd in drie minuten naar binnen te laten werken. Als
de tijd om was, klonk een fluitje in de etensbarak en werden de gevangenen
naar buiten geslagen.
In 1943 werd Erika een opvoedingskamp voor landlopers en bedelaars, maar
ook voor mensen die zich hadden onttrokken aan de arbeidsplicht. De bewakers
traden nu iets minder hard op, hoewel er nog steeds werd geslagen en geschopt.
In het najaar van 1944 werd Erika weer strafkamp, deze keer bewaakt door
de Ordnungspolizei, de SS en de Sicherheitsdienst. Nu maakte Ommen kennis
met Herbertus Bikker. Hij behoorde tot de vaste knokploeg van kamp Erika
die in Ommen en omgeving nietsontziend jacht maakte op onderduikers en
verzetsmensen. Tijdens deze gewelddadige expedities kreeg hij zijn bijnaam
'de Beul van Ommen'.
In kamp Erika hebben ook enkele joden gezeten. De 'gewone' gevangenen
sliepen in barakken, joden moesten het doen met een oude legertent en
kregen maar eens in de twee of drie dagen te eten. Ze werden daarnaast
op alle mogelijke manieren getreiterd, mishandeld en vernederd. Overdag
bleven ze in de tent, tenzij er werk voor hen was: het legen en schoonmaken
van de wc-tonnen. Als dat naar de mening van de bewakers niet goed genoeg
gebeurde, moesten ze het werk afmaken met hun tong.
Zondag was een rustdag. Vreemd genoeg kregen de gevangenen de gelegenheid
een kerk in de omgeving te bezoeken, waarschijnlijk om de kerken geen
aanleiding tot opstand te geven. Als iemand, uiteraard onder bewaking,
naar de kerk ging, kreeg hij die dag niets meer te eten in het kamp. Hij
had immers al 'geestelijk voedsel' gehad.
Kamp Erika werd op 11 april bevrijd. Na de oorlog werden er tweeduizend
collaborateurs opgesloten in afwachting van hun berechting. Op 31 december
1946 werd kamp Erica (inmiddels gespeld met een c) opgeheven. Op het voormalige
kampterrein is nu een camping gevestigd. Een kruis en een gedenksteen
in het bos herinneren aan het kamp.
Een brief uit Buchenwald
TC/Tubantia, 12/09/2003
De brieven van gevangene nummer 275 uit Buchenwald. Hengeloër Roelof
IJspeerd heeft ze allemaal. En nog veel meer post uit de krijgsgevangen-
en concentratiekampen. Een belangrijk deel daarvan is deze dagen te zien
op een tentoonstelling in het Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum.
Als baby was hij een verzetsheld. Passief weliswaar, maar toch. Als zijn
moeder met hem aan het wandelen was, was de kans groot dat er onder zijn
matrasje in de kinderwagen illegale kranten of wapens verborgen zaten.
Ook zijn oom zat in het verzet en zijn oma verborg onderduikers.
Als jochie had hij verder een oud-strijder uit de Spaanse burgeroorlog
als buurman en kwam hij veel over de vloer bij een Duitse familie die
voor de Nazi's was gevlucht. Reken maar dat het Otto IJspeerd heeft gevormd.
'Uit alle hoeken kwamen de verhalen. Als je die als jongetje allemaal
hoort, maakt dat wel indruk.'
Wat hij ook deed als jongen, zoals zoveel leeftijdsgenoten, was postzegels
verzamelen. Landen als Polen, Tsjechië en DDR hadden daarbij zijn
warme aandacht. Dat die, veelal uit propagandistische overwegingen, veel
herdenkingszegels uitgaven over de oorlog, zoals zelfs over het doodschieten
van alle mannen uit Putten, was toeval.
De twee dingen kwamen bij elkaar in Bocholt. Daar woonde hij de herdenking
bij voor de 2000 Russische soldaten die er werden vermoord. 'Iemand deelde
daar folders uit over een tentoonstelling van anti-fascistische postzegels.
Omdat ik er toch was, ben ik gaan kijken en kwam tot de ontdekking dat
daar niet veel meer te zien was dan ik had.'
Het balletje ging rollen. IJspeerd meldde zich aan bij de Enschedese Philatelisten
Vereniging. Daar waren ze onder de indruk van zijn collectie herdenkingszegels,
maar raadden ze hem aan zich wat meer toe te leggen op het verzamelen
van authentiek materiaal. Brieven en kaarten die rechtstreeks uit de kampen
kwamen.
Dat was vijftien jaar geleden. Sindsdien heeft de Hengeloër voortvarend
werk gemaakt van wat achteraf een gouden tip bleek te zijn. Met name via
zijn contacten en die van zijn moeder met oud-verzetslieden kreeg hij
tal van brieven en kaarten in zijn bezit. Vooral afkomstig van politieke
gevangenen. 'Want die mochten één of soms twee keer in de
maand naar huis schrijven.'
Zo heeft hij alle brieven van gevangene nummer 275 in Buchenwald en alle
andere kampen waar de bekende Enschedeër Hendrik Alderkamp gevangen
heeft gezeten. En brieven van zijn kinderen, die trots hun rapportcijfers
of de laatste standen in het voetbal doorgaven. 'Later heeft hij mij verteld
hoe juist dat soort brieven hem er door hebben gehaald.'
Nou moesten die brieven ook wel over 'gewone' zaken gaan om de Duitse
censuur te doorstaan. 'Daarom moet je vooral tussen de regels door lezen.
Zo wilde Alderkamp graag een foto van thuis. Maar dan vroeg hij om suiker
van een bekende fotograaf uit Enschede, van wie hij alleen de naam noemde.
Zijn familie wist dan genoeg.'
IJspeerd doet echter meer dan alleen verzamelen. Hij probeert de man of
vrouw achter de brieven een gezicht te geven. Het verhaal achter de kamppost
te achterhalen. 'Dat is enorm veel speurwerk, maar maakt het tegelijk
ook heel spannend.' Zo is hij bezig met het verhaal achter de Amsterdamse
verzetsman Chris Weeling. 'Die zat ook in Buchenwald, maar nooit in de
barakken waar de andere Hollanders zaten. Waarom weet niemand.'
Zo'n speurtocht heeft hij als filatelist niet nodig. Verzamelen zou dan
genoeg zijn. 'Maar ik heb wat met die mensen. Ik bewonder ze. Bovendien
zijn er steeds minder mensen die kunnen vertellen hoe het in die kampen
was. Ik kan met deze brieven ook bewijzen hoe het was. Daarom probeer
ik er ook altijd gezichten bij te vinden. Om te laten zien dat het doodgewone
mensen zijn die het is overkomen.' Hij zoekt, als het even kan, ook altijd
contact met de nabestaanden. 'Die hebben daar recht op.'
Het historische belang van zijn verzameling wordt nu ook landelijk erkend.
Sinds deze maand en tot 31 december laat het Nationaal Oorlogs- en Verzetmuseum
in Overloon een belangrijk deel van zijn collectie zien. IJspeerd is er
trots op. 'Als het nationaal museum de collectie zo waardevol vindt, zegt
dat toch wel wat.'
Proces Bikker betekent gerechtigheid
Nederlands Dagblad 12/09/2003
LEEUWARDEN - ,,Dit is het proces der gerechtigheid'', zegt journalist
Jack Kooistra (73) over de rechtszaak tegen Herbertus Bikker. De rechtbankverslaggever
van het Friesch Dagblad¯, die al veertig jaar op gevluchte oorlogsmisdadigers
jaagt, spoorde Bikker tien jaar geleden op in Duitsland.
,,De Nederlandse justitie heeft in alle opzichten gefaald'', vindt Kooistra.
De meeste voortvluchtige Nederlandse oorlogsmisdadigers lopen al jarenlang
vrij rond in Duitsland. Ook Bikker leidde, na zijn ontvluchting in 1952
uit de Bredase Koepelgevangenis, een rustig en openlijk leven in het Duitse
Hagen. ,,Ik heb een eigen archief opgebouwd met 150 duizend oorlogsslachtoffers'',
vertelt Kooistra. ,,Toen ik hen geregistreerd had, wilde ik weten wie
er aan de razzia's meededen en wie meneer x of mevrouw y heeft gefusilleerd.
Als justitie dan niets doet, moet er maar een particulier opstaan. Dat
is ook in Duitsland en Frankrijk gebeurd.''
Hij speurt oorlogsmisdadigers op om het geweten van nabestaanden te 'sussen'.
,,Ik heb met kinderen van slachtoffers gesproken. Die hebben er geestelijke
littekens van. Ze vertellen me hoe belangrijk het voor hen is dat dit
soort mensen alsnog voor de rechter verschijnt. Ik heb bij een zitting
in Arnhem meegemaakt dat een man me omhelsde en op beide wangen kuste.
Eerst dacht ik, is dat een homofiel of zo, maar het bleek de broer te
zijn van een gefusilleerde verzetsstrijder.''
Bikker heeft verzetsstrijder Jan Houtman uit Ommen geliquideerd en tal
van oorlogsmisdaden begaan. ,,Hij sloeg er met een gummiknuppel op los,
schopte en trapte.'' Hij was bewaker in kamp Erika bij Ommen. ,,Daar zaten
oorspronkelijk veel zwarthandelaren, die er heropgevoed werden. Later
kwamen er politieke gevangen bij en wat Joden die waren bestemd voor de
gaskamer in Polen. Er zaten ook verzetstrijders, de wat lichtere gevallen.''
De 'beul van Ommen' is door zijn ontvluchting uit de Koepelgevangenis
in Breda bekend geworden, maar steekt wat wreedheid betreft niet boven
andere oud-SS'ers uit, zegt Kooistra. ,,Ze zijn allemaal met hetzelfde
sop overgoten.''
Hij heeft 'geen greintje medelijden' met Bikker. ,,Ik heb in het algemeen
weinig medelijden met oorlogsmisdadigers, al heb ik vroeger geleerd dat
je zeven maal zeventig maal moet vergeven. Het zijn vergiftigde, onverbeterlijke
lui. Ik heb er heel wat ontmoet, maar ik heb er slechts één
gezien die spijt had. Die mensen zijn doordrenkt van de nazi-ideologie.
De weduwe van NSB-leider Rost van Tonningen zei vorig jaar nog dat er
alleen wereldvrede kan worden bereikt door de joden uit te roeien. 'Alle
joden moeten worden vergast', zei ze. En dat is dan een academische vrouw,
een biologe.''
Kooistra is in de rechtbank in Zwolle twee keer gehoord door aanklager
Ulrich Maass. ,,Ze vroegen naar mijn persoonlijke indruk van Bikker. Ik
heb gezegd: Ik ben geen arts, psycholoog of psychiater, maar ik heb wel
een diploma maatschappelijk werk in mijn zak. Het was gewoon een vreselijke,
arrogante, fysiek sterke kerel.'' Hij is geen spat veranderd, merkte de
Leeuwarder journalist afgelopen maandag op de eerste procesdag. In de
gangen van de rechtbank in Hagen renden camerateams, fotografen en journalisten
op de oud-SS'er af, Jack Kooistra aan kop. 'Heeft u spijt, voelt u zich
schuldig?', riep Kooistra hem toe. ,,Hij sloeg boos met een mapje naar
'mijn' cameraman en liep door zonder ook maar één woord
te zeggen.'' Parketwachten moesten toespringen om een nieuwe boze uitval
te voorkomen.
Bikkers verdediging zegt dat de hoogbejaarde niet meer in staat is de
zware procesgang te ondergaan. ,,Mensen hebben ook aan mij gevraagd; die
meneer is 88, waarom laat je hem niet met rust? Ik vind dat je alleen
bij terminale patiënten het proces op humane gronden moet staken.
Ik ben allang tevreden als hij een jaar gevangenisstraf krijgt, desnoods
in de voorwaardelijke vorm. Het betekent gerechtigheid voor de familie,
als hij in het openbaar voor de rechter is geweest en zich heeft moeten
verantwoorden.''
Uitsterven
De voortvluchtige Nederlandse oorlogsmisdadigers zijn aan het uitsterven,
weet hij. ,,Ik verwacht alleen nog een rechtszaak tegen Klaas Carel Faber,
hij is 81 en woont in Ingolstadt in Duitsland. Toon Soetebier overlijdt
binnenkort, Siert Bruins is al twee keer veroordeeld en kan alleen nog
uitgeleverd worden. Dan hebben we nog Heinrich Boere, maar die schijnt
ook op sterven te liggen. Ik ben blij met dit proces tegen Bikker. Beter
laat dan nooit.''
Kooistra is vorig jaar nog bij de inmiddels overleden oud-SS'er Dirk Hoogendam
aan de deur geweest met een joods slachtoffer. ,,Hij zat als driejarige
ondergedoken bij een gereformeerde boer, die zei dat het om z'n kleinzoon
ging. Het jongetje moest bij een razzia z'n broek uitdoen en toen hij
besneden bleek te zijn, werd hij mishandeld. Hoogendam schopte een poot
van een kinderstoeltje af, zette het jochie erin en elke keer als hij
omviel, kreeg hij een schop na. Het gebeurde een keer of tien. En dat
is dan een grote vent van 1,90 meter lang, toen een jaar of achtentwintig.
Je krijgt me nauwelijks kwaad, maar als ik zoiets hoor, begint m'n bloed
te koken.''
Explosievenfanaat is goede bekende politie
Volkskrant, 12/09/2003
Van onze verslaggever Willem Beusekamp
AMSTERDAM - Vuurwerkspecialist René P. (47) uit Amstelveen blijkt
een goede bekende van media en politie. De man die zijn ouderlijke woning
had volgestouwd met gevaarlijke chemicaliën en in een leegstaande
familievilla een wapenarsenaal had verborgen, heeft ooit lezingen over
zijn hobby's gegeven bij de recherche en de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Buurtbewoners hebben bovendien al eerder aangifte gedaan wegens overlast.
Een huisbezoek van de politie had geen gevolgen voor P. Eind vorige week
was dat anders: hij werd aangehouden en vijftien gezinnen moesten wegens
ontploffingsgevaar elders onderdak zoeken. Nog steeds is de buurt afgezet.
De ontruiming van P.'s ouderlijke woning neemt veel meer tijd in beslag
dan verwacht. Tot gisteravond waren experts van leger, politie en milieudiensten
bezig de chemicaliën te verwijderen. De werkzaamheden moeten behoedzaam
worden uitgevoerd, omdat sommige chemicaliën bij trillingen kunnen
exploderen.
Drie jaar geleden, kort na de vuurwerkramp in Enschede, was P. voor het
laatst in het nieuws. Als toenmalige voorzitter van de Nederlandse Pyrotechnische
Vereniging werd hij door NRC Handelsblad geraadpleegd over de samenstelling
van de explosieven bij SE Fireworks. Zes jaar eerder verscheen hij op
de Amsterdamse tv-zender AT5. Hij verklaarde zich groot voorstander van
meer vuurwerk op straat.
De diepere achtergronden van de Amsterdamse fabrikantenzoon René
P. kwamen aan het licht in De Groene Amsterdammer. In gesprek met het
weekblad vertelde hij in november 1991 dat hij bijkans bezeten is van
wapens en explosieven. P. schepte op 'binnen een uur' een auto te kunnen
opblazen. 'Je hoeft alleen maar even een bezoekje te brengen aan de apotheek,
de drogist en de elektroboer. Dan koop ik calciumchloraat, nikkel- en
elektriciteitsdraad. Dan verbind ik de hele zaak met de startmotor en
aan een onsje heb ik genoeg om die hele wagen aan gort te blazen.'
P. was in die jaren tevens eigenaar van de hoofdstedelijke boekhandel
Delta Force Holland, gespecialiseerd in rechts-extremistische lectuur
en handleidingen voor het maken van bommen. 'Scheikunde, vuurwerk en exlosieven
vind ik nog steeds erg, erg mooi', aldus P. Hij vertelt tevens als tussenpersoon
op te treden in de wapenhandel. Op de VU gaf hij eenmaal in kleine kring
een gastcollege.
In verband met zijn recente arrestatie is zijn volgende uitlating van
belang: 'Tot mijn verbazing ben ik een halfjaar geleden door een politiekorps
van een grote gemeente in de buurt van Amsterdam gevraagd om op een avond
politiemensen tekst en uitleg te geven over de werking van sommige wapens
en munitie. Dat streelt toch een zekere trots.' De toenmalige woordvoerder
van de Amstelveense politie wilde er tegenover het weekblad slechts het
volgende over kwijt: 'Men kent P. binnen onze recherche.'
http://www.kafka.antifa.net/amstelveen.htm
Weinig bekend over jodenvervolging Eindhoven
Boek Phocas Kroon over joodse gemeenschap tijdens de oorlog
Eindhovens Dagblad 09/09/2003
Aan weinig tijdvakken in de Nederlandse geschiedenis is zó veel
tekst gewijd als aan '40-'45, de tijd van de Duitse bezetting. Maar Eindhovenaar
Phocas Kroon wist toch nog een originele invalshoek te vinden voor een
boek. Rond bevrijdingsdag, 18 september, verschijnt van zijn hand 'De
joodse gemeenschap van Eindhoven 1940-1945'. Een boek over een stukje
Eindhovense geschiedenis waar eigenlijk maar weinig over bekend is.
Als Eindhovenaren al iets weten van dat onderwerp, beperkt het zich tot
de wetenschap dat enkele plantsoenen in de stad er naar genoemd zijn.
Gevreesd moet echter worden dat die groenstroken - het Anne Frankplantsoen
en aan de overkant van de Jan Smitzlaan, het Gebr. Hornemannplantsoen
- de laatste tijd in Eindhoven andere associaties oproepen dan die met
het lot der joden in de oorlog.
Minutieus
'Men weet er inderdaad weinig van', aldus de 59-jarige Phocas Kroon, gepensioneerd
Nolte-medewerker en vanaf vorig jaar december minutieus bezig met het
boekje. 'En dat terwijl het toch een gemeenschap betrof van bijna duizend
mensen. Ik denk dat het misschien iets te maken heeft met het feit dat
men voor de oorlog in Nederland - dus ook hier - niet echt joodsgezind
was. Geen antisemitisme, zo erg was het zeker niet, maar meer een lichte
afkeer. Door jaloezie, omdat joden gewiekste handelaren waren en er daardoor
dikwijls warmpjes bij zaten. En door hun stempel als schuldigen aan de
dood van Jezus, wat er in die tijd vooral door de katholieke kerk steeds
weer werd ingestampt. Dus eigenlijk was het afkeer op louter oneigenlijke
gronden.'
Ook na de oorlog konden de weinige, uit de Duitse gruwelkampen teruggekeerde
joden amper op hulpvaardigheid rekenen. 'Men was veel meer bezig met het
weer opbouwen van de stad na de diverse bombardementen, en bovendien was
het gewoon zo dat velen er zo vlak na de oorlog eigenlijk geen flauw benul
van hadden welke tragedie de joden was overkomen. Dat is pas járen
later gekomen, door publicaties en tv-optredens van directeur Lou de Jong
van het Instituut voor Oorlogsdocumentatie (Niod).'
Kroon spitte voor zijn boek maandenlang in het streekarchief - dat nog
vele documenten uit die tijd bleek te bevatten - en vergeleek de gegevens
met die van het Niod in Amsterdam. Aldus slaagde hij erin alle in 1940
in Eindhoven woonachtige joden, 936 mensen, te rubriceren, inclusief het
moment van de deportatie en dood van 330 van hen. 'Van december 2002 tot
juli dit jaar ben ik er minimaal twee dagen per week mee bezig geweest.
Monnikenwerk, inderdaad. Maar als je zoiets doet, moet je het goed doen.'
Het boekje is zo'n tachtig bladzijden dik en door Kroon in eigen beheer
uitgegeven. Meer informatie: 040-2410083.
Italië herinterpreteert oorlogsverleden
Door onze correspondent Bas Mesters
ROME, 9 SEPT.
Gisteren was het 60 jaar geleden dat Italië de kant koos van de geallieerden,
ten koste van de nazi's. Was het verraad of getuigde het van moed?
Gisteren was het zestig jaar geleden dat Italië bondgenoot nazi-Duitsland
in de steek liet en de wapenstilstand met de geallieerden bekendmaakte.
Dit gebeurde 45 dagen nadat de fascistische dictator Mussolini was afgezet
en gevangen genomen, vanwege de grote verliezen die hij tegen de geallieerden
op Sicilië leed.
Voor het buitenland was dit een bewijs dat Italianen in staat zijn bijtijds
op de winnende wagen te springen. Voor de Italianen is de interpretatie
van `8 september' nog altijd complex.
Historici, politici en ooggetuigen legden gisteren op televisie weer uit
hoe die dag moet worden begrepen. Opvallend afwezig waren de fascisten
van weleer. Op televisie en in de kranten werden zij vertegenwoordigd
door slechts één persoon, de huidige minister voor Italianen
in het Buitenland Mirko Tremaglia. Deze beklemtoonde dat hij de wapenstilstand
nog immer beschouwt als verraad aan de Duitsers. Vele gewone Italianen
die sympathiseerden met Mussolini zullen het indertijd eveneens als zodanig
hebben beleefd, maar daarvoor is in de officiële herdenking van 8
september nooit veel ruimte geweest.
Jarenlang, zo schrijft de gezaghebbend columnist Sergio Romano in de Corriere
della Sera, herdacht men op 8 september de wijze waarop koning Victor
Emanuel III zijn volk bedroog met zijn vlucht uit Rome. Men herdacht ook
het cynisme van premier Badoglio, die een wapenstilstand tekende, maar
geen heldere orders gaf aan zijn troepen. Velen eindigden in Duitse concentratiekampen.
Vanaf de jaren zestig werd de periode na 8 september 1943 beschouwd als
het einde van het vaderland en het begin van een burgeroorlog tussen fascisten
en antifascisten. Een burgeroorlog die volgens sommigen ondergronds voortwoedde
tot die in de jaren zeventig en tachtig weer bovengronds kwam ten tijde
van de bloedige bomaanslagen door neo-fascisten en de Rode Brigades.
President Carlo Azeglio Ciampi zoekt al enige jaren naar een verbindende
interpretatie van 8 september. Die dag, zo beklemtoonde hij gisteren,
werd niet het doodvonnis van het vaderland getekend, maar het zaad voor
de nieuwe natie gezaaid. ,,Op 8 september 1943 waren de Italianen op zichzelf
teruggeworpen, ieder voor zich kon alleen nog maar terugvallen op zijn
eigen geweten. Veel Italianen besloten die dag te reageren, te strijden,
ook al ontbrak het aan heldere orders. Zij hebben de eer van het vaderland
gered.'' En de grondwet van 1948 is het resultaat van de wil van Italianen
om ook na de oorlog gezamenlijk door te gaan. Daarom is ,,de grondwet
van 1948 nog immer geldig, levend en vitaal'', aldus de president.
De regering-Berlusconi bereidt grondwetswijzigingen voor die de verhouding
tussen rechters en uitvoerende macht veranderen en die de macht van de
premier moeten vergroten. Met regelmaat demonstreert de premier zijn minachting
voor de instituties en de mensen die er werken. Ciampi brengt het verleden
in stelling in de hoop de immer polariserende Berlusconi ervan bewust
te maken dat de grondwet en de instituties het product zijn van de wil
van de Italianen om juist gezamenlijk door te gaan.
Leni Riefenstahl (101) overleden
9 september 2003
BERLIJN - De Duitse regisseuse Leni Riefenstahl, beroemd en berucht om
haar nazi-propagandafilm Triumph des Willens, is maandagavond in haar
woonplaats Pöcking in Beieren overleden. Dat zei haar levensgezel
Horst Kettner dinsdag. Ze werd 101.
Riefenstahl was de meest omstreden kunstenaar die Duitsland heeft voorgebracht. Fysieke schoonheid staat centraal in mijn werk, heeft ze zelf altijd gezegd. Haar belangrijkste films maakte ze echter in opdracht van de nazi's. Dat is haar de rest van haar leven blijven achtervolgen.
Desondanks bleef Riefenstahl tot op zeer hoge leeftijd actief. In de jaren '70 maakte ze na jaren van verguizing haar comeback met succesvolle fotoseries van de Nuba-stam in Sudan. Nog op haar honderdste trok ze een duikpak aan om onder water haaien te fotograferen.
Riefenstahls beroemdste films zijn Triumph des Willens, over de partijdag van de nazi's in Neurenberg in 1934, en Olympia, over de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. Riefenstahls camera- en montagetechnieken waren baanbrekend. Riefenstahl maakte weliswaar propaganda voor de nazi's, maar schreef tegelijkertijd filmgeschiedenis.
Riefenstahl heeft nooit afstand genomen van haar werk uit de nazitijd. "Ik ben nooit lid geweest van de NSDAP. Ik heb nooit een antisemitische uitspraak gedaan. Dus vertel me, waaraan ben ik dan schuldig?" zei Riefenstahl in een documentaire uit 1994. De kritiek begreep ze niet. "Ik lijd er al een halve eeuw onder. Dat zal niet ophouden voordat ik dood ben."
Haar biograaf Jürgen Trimborn wijst erop dat Riefenstahl geen afstand van haar nazi-films kon nemen omdat die juist het hoogtepunt van haar carrière vormden. 'Haar belangrijkste films maakte ze in het Derde Rijk.'
Vorig jaar nog stelde het Duitse openbaar ministerie een onderzoek tegen Riefenstahl in nadat ze had beweerd dat zigeuners die uit concentratiekampen waren gehaald om als figuranten op te treden in haar film Tiefland, niets was overkomen en dat zij alle 120 na de oorlog levend heeft teruggezien. Een zigeunerorganisatie diende een klacht in wegens ontkenning van de holocaust. Het OM zag uiteindelijk af van vervolging.
Riefenstahl, geboren op 22 augustus 1902 in Berlijn, begon haar carrière als danseres. Een knieblessure maakte daar een einde aan, waarna ze zich toelegde op film, eerst als actrice, later als regisseuse. Na de Tweede Wereldoorlog was ze voornamelijk actief als fotografe.
Riefenstahl zelf bagatelliseerde de politieke kant van haar nazi-films en hield vol dat ze zich alleen maar heeft laten leiden door haar zoektocht naar fysieke schoonheid. Die is zowel te vinden in Riefenstahls opnamen van wapperende hakenkruisbanieren, zeeën van marcherende naziuniformen en Duitsers in vervoering door de woorden van hun Führer, als in haar latere foto's van de goedgebouwde Nuba-mannen.
Hitlers antisemitisme heeft Riefenstahl naar eigen zeggen altijd veroordeeld. Wel gaf ze toe te zijn getroffen door zijn charisma - net als miljoenen andere Duitsers. Na Hitler voor het eerst gezien te hebben op een partijbijeenkomst van de NSDAP in 1932, schreef Riefenstahl een brief waarin zij vroeg hem te mogen ontmoeten. Riefenstahl en Hitler troffen elkaar op een strand in het noorden van Duitsland. Zij werden daarna vaker samen gefotografeerd. Nog jaren later circuleerden er geruchten dat de twee minaars zouden zijn geweest, wat Riefenstahl altijd heeft ontkend.
Vermoedelijk was Riefenstahl simpelweg blind voor Hitlers duistere kanten, of zelfs voor de politiek die hij voorstond. Riefenstahl maakte altijd een duidelijke scheiding tussen Hitler en de nazi-partij. In haar memoires benadrukte ze dat ze bijvoorbeeld niet veel begreep van de toespraak die Hitler hield op de bijeenkomst in 1932, maar gefascineerd was hoe de Führer zijn gehoor helemaal in zijn ban trok.
Naar eigen zeggen begon haar bewondering voor Hitler te wankelen toen Duitse burgers stierven tijdens geallieerde bombardementen en verdween haar adoratie helemaal toen de geallieerden haar na de oorlog foto's lieten zien van doden in concentratiekampen. 'Het was een afschuwelijke schok voor mij. Ik vond het onmogelijk om te geloven dat dergelijke dingen gebeurd zouden zijn op bevel van Hitler,' zei ze.
'Ik heb altijd meer oog voor het goede en het mooie dan voor het lelijke en het zieke,' zei Riefenstahl vorig jaar. 'Door mijn optimisme geef ik van nature de voorkeur aan de schoonheid in het leven en wil ik die vastleggen.'
Na een ferm 'jawohl' zwijgt de beul van Ommen
Nederlands Dagblad 09/09/2003
HAGEN/DORTMUND - Een ferm Jawohl op de vraag of zijn naam op de dagvaarding
goed was gespeld. Dat was de enige hoorbare bijdrage van Herbertus Bikker
(88), alias de 'Beul van Ommen' op de eerste dag van zijn proces. Bikker
wordt daarop berecht voor de 59 jaar oude moord op verzetsman Jan Houtman.
Op de zitting fixeerde de oud SS-er zijn blik vooral op de tafel voor
zich, zijn mond tot streep vertrokken, de hoeken naar omlaag. Kort bekeek
hij soms de afgeladen tribune in de rechtszaal van Hagen bij Dordmund.
Met felle ogen.
De felheid, waarvan overlevenden van kamp Erica bij Ommen hem destijds
betichtten ('hij was de ergste van allemaal'), bleek de hoogbejaarde gisteren
namelijk allerminst te zijn verloren. Al oogde Bikker broos, toen hij
zwaar leunend op zijn wandelstok het provinciale gerechtshof binnen wandelde.
De bewaking was er vanwege de enorme belangstelling op scherp gezet, met
twintig man politiebewaking en de fouillering van elke bezoeker.
Buiten in de regen stak een eenzaam groepje 'Antifas' (antifascisten)
de hele morgen een spandoek de hoogte in: 'Bikker Mörder'. Bikker
zelf verborg zijn gezicht lang achter een kunststof aktentas. Al voor
de eigenlijke rechters in de rechtszaal stuitte hij op een publiekelijke
inquisitie. In de lange gangen renden twintig camerateams en fotografen
op hem af - de journalist Jack Kooistra aan kop, die Bikker tien jaar
geleden in Hagen had opgespoord, waar hij al jaren een rustig en openlijk
leven leidde na de ontvluchting van de Bredase koepelgevangenis in 1952.
,,Heeft U spijt? Voelt u zich schuldig?'' riep Kooistra hem toe. Bikker
liep verder - zonder één woord - werd toen nijdig vanwege
het felle licht en haalde met z'n map uit naar een camera die hem hinderde,
zodat parketwachten moesten toespringen om een nieuwe boze uitval te voorkomen.
Eenmaal binnen luisterde Bikker in zijn lichtblauwe regenjas twee uur
lijdzaam naar de discussie. Over hem. En of hij het complexe proces wel
zou kunnen bevatten? Als dat al zo was, gaf hij er gisteren in elk geval
op geen enkele manier blijk van.
De rechtbank had Bikkers geestelijke en lichamelijke toestand vorige week
laten toetsen door twee specialisten. Bij hen bleef twijfel over Bikkers
toestand.
In het dossier wordt de voormalige boerenknecht omschreven als iemand
die misschien wel te weinig intellectuele bagage heeft om zijn situatie
te kunnen doorzien. Door de hoge ouderdom was daar misschien nog wel wat
van afgekalfd ook - aldus de deskundige: op detailvragen weet Bikker vaak
geen antwoord meer. ,,Zijn concentratie liet veel te wensen over. Hij
sprak soms Hollands. Dan moest ik zeggen dat ik hem niet verstond'', aldus
prof. Trenkmann, de psychiater die hem onderzocht.
Erg coöperatief was Bikker trouwens niet. ,,Morgen kan ik dood zijn,
wat heeft het dan allemaal nog voor zin.''
Volgens de psychiater mag Bikker toch in staat worden geacht de procesdagen
bij te wonen - als die hooguit twee uur duren. Maar interniste dr. Damion
had zorg over Bikkers lichamelijke gesteldheid: zijn bloeddruk is veel
te hoog en klachten wijzen op een dichtgeslibte kransslagader. Vorig weekeinde
was hij bewusteloos naast het bed gevonden en zulke flauwtes heeft hij
meer. Door de stress is zelfs een 'levensbedreigende situatie' niet uit
te sluiten. Wellicht zijn de kwalen verergerd, omdat Bikker zijn pillen
al een tijdje onregelmatig of niet inneemt.
Uiteindelijk besloot rechter Herkenberg Bikker bij een vooraanstaand neuroloog
Sucharn van de universiteit van Bochum langs te sturen voor aanvullend
onderzoek. De woensdag-zitting valt daarmee al uit en het proces staat
nu meteen al op achterstand. Is dat de tactiek: vertragen en traineren?
,,Nee'', zegt Bernd Eisenhuth, één van Bikkers raadslieden.
,,Om uitstel zelf is het ons niet te doen. Maar volgens de Duitse wetgeving
is het niet mogelijk een verdachte te vervolgen die zijn proces lichamelijk
of geestelijk niet kan volgen. Die stappen moeten dus zorgvuldig worden
genomen''.
Oorlogsmisdadiger Bikker bij begin proces
Telegraaf 08/09/2003
HAGEN - De Nederlandse oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker is maandagmorgen
aanwezig bij het begin van het proces tegen hem in het Duitse Hagen. Vorige
week was het nog onduidelijk of de oud-SS'er gezond genoeg zou zijn om
voor de rechtbank zou verschijnen.
Bikker moet zich in Duitsland verantwoorden voor de moord op verzetsman
Jan Houtman. De inmiddels 87-jarige oud-SS'er schoot als bewaker van het
kamp Erica bij Ommen Houtman dood. Hij zegt dat hij destijds uit noodweer
handelde. Bikker werd na de oorlog in Nederland tot de doodstraf veroordeeld
voor deze moord. Dat vonnis is later omgezet in een levenslange gevangenisstraf.
In 1952 vluchtte hij uit de gevangenis, waarna hij zich in Duitsland vestigde.
PvdA verwijt LR racistische opvattingen
Rotterdams Dagblad 08/09/2003
Cremers: Oplossingen Pastors zijn schijnoplossingen
De PvdA-top in Rotterdam verwijt wethouder M. G. T. Pastors 'in feite
racistisch' te zijn. Het raadslid R. Moti uitte die beschuldiging zaterdagmiddag
tijdens een partijbijeenkomst in het Wereldmuseum, waar werd gediscussieerd
over de samenstelling van de Rotterdamse bevolking. Fractieleider H. P.
L. Cremers zei het met Moti eens te zijn en kondigde aan komende donderdag
in de gemeenteraad van leer te zullen trekken tegen de wethouder.
Rotterdam - Moti verwees voor zijn beschuldiging naar uitlatingen van
Pastors in het Rotterdams Dagblad. De wethouder pleitte in een interview
voor een stop op de instroom van kansarme allochtonen. Die mogen onder
meer niet worden toegelaten als ze een strafblad hebben. Moti stoorde
zich hieraan. ,,Dat betekent,'' aldus het PvdA-raadslid, ,,dat een blanke
crimineel met een enorm strafblad welkom is en een allochtoon die veel
minder op zijn kerfstok heeft niet.''
Pastors wil ook dat allochtonen die in Rotterdam wonen, geen andere huisvesting
in de stad krijgen als ze verhuizen. Moti, allochtoon: ,,Dat betekent
dat ik de stad uit moet op het moment dat ik bij mijn ouders wegga en
op mijzelf ga wonen. Het zijn schokkende uitspraken van Pastors.''
De Charloise deelraadsbestuurder D. Schrijer verweet het college van Leefbaar
Rotterdam, CDA en VVD te laks te zijn bij de bestrijding van de problemen
waarmee een aantal wijken worstelt. Hij vindt bijvoorbeeld dat burgemeester
en wethouders allang de illegale kamerverhuur krachtig hadden moeten bestrijden.
,,Het college komt zijn afspraken niet na.''
Schrijer vond ook dat zijn partijgenoten in de Rotterdamse raad het college
op dit punt harder moeten bestrijden. Cremers erkende dat er wat meer
kolen op het vuur kunnen. ,,Ik ben het ermee eens dat we in de raad forser
kunnen inzetten.''
Schrijer zwengelde kort geleden de discussie over de instroom van allochtonen
aan. Hij zei dat er in de wijken die al grote problemen hebben geen kansarme
nieuwkomers bij kunnen. De PvdA'er wil daarbij niet spreken van allochtonen.
Het gaat hem om alle mensen aan de onderkant van de samenleving.
Schrijer: ,,Het gaat daarbij om een opeenstapeling van alle problemen.
En die problemen moeten we aanpakken. Als we bijvoorbeeld de illegale
kamerverhuur bestrijden, wordt de stad vanzelf minder aantrekkelijk voor
kansarme migranten. En als ze komen, moeten we spreiding regelen in de
stad en de regio.''
Hij vindt dat Leefbaar Rotterdam geen oplossingen heeft voor de problemen.